Stadsplein als een kijkje in de ziel

Film Caos Calmo. Regie: Antonello Grimaldi. Met: Nanni Moretti, Valeria Golino, Alessandro Gassman, Hippolyte Girardot, Silvio Orlando, Roman Polanski. In: 12 bioscopen.

„Op het roerloze punt van de wentelende wereld”, schreef dichter T.S. Eliot in 1943 in Four Quartets. Dat is precies waar Pietro Paladini zich bevindt. Hij zit stil op een bankje in een parkje en de wereld tolt om hem heen. Hij zit daar met een reden in de verfilming van Sandro Veronesi’s roman Caos calmo. Zijn wereld is tot stilstand gekomen na de dood van zijn vrouw. Buiten dat pleintje met die paar bomen voor de school van zijn tienjarige dochter lijkt het leven te zwaar en de lucht te dik om er doorheen te kunnen bewegen.

Caos calmo is in de filmversie van regisseur Antonello Grimaldi, die werkte naar het scenario van hoofdrolspeler Nanni Moretti, gelukkig net zoals het boek meer dan alleen een film over rouwverwerking. Het is een goede zet van regisseur Antonello Grimaldi om Pietro naar buiten te halen, het plein op. In het boek zit hij het grootste gedeelte van de tijd in een auto. In de film wordt het plein zijn hersenpan. Dat is een even simpele, als doeltreffende ruimtelijke metafoor voor het proces dat zich onder Pietro’s schedeldak afspeelt. Al is Grimaldi als filmmaker vooral een psycholoog en geen architect: hij is meer geïnteresseerd in wat er op de gezichten van zijn personages te lezen is, dan hoe de ruimte als spiegel voor die emoties kan dienen. Die ingetogen toon werkt wat te bescheiden en flets.

Veel aandacht krijgt bij Grimaldi en Moretti de verhaallijn over de fusieperikelen van Pietro’s film- en televisiebedrijf. Ze delen steken onder water uit richting de media die megalomane handelaren in nieuws en entertainment dreigen te worden. Dat is bijna een film op zich.

    • Dana Linssen