Rechts houdt klopjacht op linksen van weleer

Ook ik heb mijn naam verbonden aan een publicatie van gestolen materiaal. En ik zou het weer doen, schrijft Gerard van Westerloo. Het was mijn journalistieke plicht.

Tekening Bas van der Schot Schot, Bas van der

Om maar met de deur in huis te vallen: ook ik was het vergeten. Maar anders dan de arme minister Jacqueline Cramer (Milieu, PvdA) met een K, herinnerde ik het me wel weer toen ook mijn naam gisteren de voorpagina van NRC Handelsblad opfleurde.

Inderdaad. Ook ik heb indertijd mijn naam verbonden aan een publicatie van gestolen materiaal. Ik zeg er gelijk bij dat ik het vandaag weer zou doen als het mij gevraagd werd. Maar het wordt me niet meer gevraagd, omdat rechts nu het hoogste woord heeft en er dezer dagen een klopjachtje gehouden wordt op alles wat zich ooit ook maar een beetje links opgesteld heeft.

Ik weet niet precies meer wie me gevraagd heeft om me achter de publicatie in Bluf!te scharen. In het pre-emailtijdperk ging dat per telefoon of per briefje, daar wil ik van af wezen.

Ik weet nog wel waarom ik mijn handtekening neerpende, ook al zag Bluf! mij toen als een verwerpelijke vertegenwoordiger van de burgerlijke pers. Ik tekende om twee redenen.

De eerste was dat het materiaal van de Bluffers onmiskenbaar een andere kijk gaf op wat de toenmalige regering ons wilde voorspiegelen. Er werd wél druk over de bouw van kerncentrales gespeculeerd, terwijl dat tegenover de buitenwereld bij hoog en bij laag ontkend werd. Tamelijk relevante informatie dus. Ik vond en vind nu nog dat in zo’n geval de journalistiek eenvoudig de plicht heeft om die andere kijk door te geven.

Zelf heb ik, in Vrij Nederland en samen met collega Tessel Pollmann, ooit een geruchtmakende publicatie gebaseerd op bandmateriaal dat ontvreemd was uit de burelen van het bestuur van Dennendal. Rond deze inrichting voor verstandelijk gehandicapten speelde zich in die dagen een hartstochtelijk conflict af dat eindigde met de ontruiming en overplaatsing van de bewoners.

Dat bandmateriaal had ik niet zelf gestolen. Dat werd me ter publicatie aangeboden door de bezetters van het Dennendalkantoor.

Dan zijn er twee mogelijkheden. Of het gestolen materiaal voegt niets toe aan wat al bekend is. Dan blijft publicatie vanzelfsprekend achterwege. Of het materiaal geeft een totaal andere kijk op wat belanghebbenden in het verborgene bekokstoven. Dat laatste was toen onmiskenbaar het geval. Uit het bandmateriaal bleek overduidelijk dat het bestuur van Dennendal vuil spel speelde. Achter ieders rug om boden ze een tegenstander van de vernieuwers een gunstige positie in de toekomst aan, op voorwaarde dat hij zijn makkers zou verraden. Als het om zulk vuil spel gaat is het geen vraag meer: publiceren.

De tweede reden voor mijn handtekening weet ik ook nog. Justitie wilde de anonieme Bluffers aanhouden en voorgeleiden. Dat vond ik toen – en vind ik nu nog – in strijd met de persvrijheid zonder welke geen enkele journalist zijn werk naar behoren kan doen.

Op zichzelf heb ik er helemaal geen bezwaar tegen als de linksen van toen nu tot een zekere verantwoording geroepen worden. Pappa, wat deed jij in het Maagdenhuis? Maar dat is, vind ik, iets anders dan de heksenjacht van nu. In Den Haag lopen drie keer zoveel voorlichters, woordvoerders en spindokters rond als journalisten. Ze hebben allemaal als taak om namens hun minister of hun staatssecretaris een beeld naar buiten te brengen dat die minister of die staatsecretaris in een gunstig licht plaatst. Journalisten, of ze nu bij een links of een rechts medium werken, hebben de plicht om door die zonnige kijk heen te breken. En om niet het gewenste beeld te schetsen maar het werkelijke beeld.

Ik vind niet dat het bij de taak van journalisten hoort om dan zelf maar op dievenpad te gaan. Maar ik vind wel dat ze relevante informatie die de bestuurders geheim willen houden, ongeacht de herkomst, openbaar moeten maken.

Arme Jacqueline Cramer met een K. Maar ik kan haar wel beloven: als ze, nu ze minister is, per se iets belangrijks geheim wil houden en ik kom daar achter, dan gaat dat, hup, de krant in.

Gerard van Westerloo is schrijver en oud-journalist van Vrij Nederland.

    • Gerard van Westerloo