Op mannenjacht in de Thermos

Homosauna Thermos is een topattractie. Jaarlijks komen er 170.000 mannen.

‘Seks in de Sauna’ toont dat de gemiddelde leeftijd in de loop der jaren is gestegen.

Thermos is een topattractie. Er komen honderden mannen. Foto Human Humanistische Omroep

„Seks is als het eten van pinda’s; je krijgt er nooit genoeg van’’, verklaart eigenaar Jan Kuipers het succes van zijn homosauna Thermos. Jaarlijks bezoeken zo’n 170.000 mannen zijn onderneming. Niet zozeer ter stimulering van de bloedsomloop, maar voor een anonieme seksuele ontlading. „Het jagen zit mannen in de genen”, weet Kuipers, „dat is de druk op de stift”.

Thermos omvat twee gebouwen van vijf verdiepingen in het centrum van Amsterdam. Daarin bevinden zich bad- en stoomruimten, een beautysalon en ruim honderd sobere hokjes met kunststof matrassen. Wat zich daar dagelijks afspeelt wordt niet zozeer getoond als wel besproken in Seks in de sauna, een opmerkelijke aflevering van Profiel die vanavond wordt uitgezonden.

Michiel van Erp sprak met werknemers en bezoekers en kreeg, „bij hoge uitzondering”, aldus de maker zelf, toestemming om te filmen. Van Erp ontmoette Thermos-eigenaar Kuipers op de Gay Pride, waar de documentairemaker opnamen maakte voor zijn serie Pretpark Nederland: „Hij beschouwt zich aan de ene kant als een homobevrijder, aan de andere kant als een ondernemer.”

Toen Kuipers twaalf jaar geleden de Thermos overnam, ontdeed hij de sauna van zijn anonieme en obscure karakter. In de film kondigt de eigenaar aan de zaak binnenkort voor negen miljoen euro te koop aan te bieden; de nieuwe eigenaar moet de sauna dan wel tien jaar lang dezelfde bestemming geven. „Niet veel mensen weten’’, zegt Van Erp, „dat deze sauna een topattractie is. In het weekeinde komt er honderden mannen op af, ook veel jongeren en toeristen.”

Tijdens een rondleiding demonstreert Kuipers trots de lockers voor de bagage van buitenlandse bezoekers, want die komen vaak rechtstreeks van Schiphol naar de sauna. Hij leidt de cameraploeg door de bioscoopzaal, het restaurant, de dark-room en andere vertrekken waarin in totaal 800 vierkante meter Italiaans marmer is verwerkt. De excursie eindigt in de wassalon. Hier draaien in twee reusachtige wasmachines honderden handdoeken die daar, waarschuwt Kuipers, niet met blote handen ingeworpen mogen worden.

Het heeft iets gemoedelijks en tegelijkertijd verdrietigs, deze mannensauna. De bezoekers komen er hoofdzakelijk voor lustbevrediging, vertellen ze, niet voor liefde of romantiek. De gemiddelde leeftijd is in de loop der jaren behoorlijk gestegen. Dat heeft met internetdating te maken, verklaart een barman, en met het feit dat Amsterdam allang niet meer geldt als Gay Capital of the World. Buiten een paar jongeren voert Van Erp in de Thermos vooral gesprekken met 50-plussers. Gehuld in lendendoek doen ze in de verlaten saunaruimten hun verhaal.

Van Erps gesprekspartners worden om privacyredenen alleen bij hun voornaam aangeduid. Zo spreekt ene Oege met beschaafde dictie over de dagen en nachten die hij in de sauna doorbrengt „ter compensatie” van een verloren liefde – maar veel vreugde lijkt hij daaraan niet te ontlenen.

Een aantal bezoekers zag in de loop der jaren de buitenwereld steeds bozer worden. Theo, een oud-hoofdonderwijzer, sprak op school altijd openlijk over zijn geaardheid maar wordt nu in de buurt voor ‘flikker’ uitgemaakt. En Anthony, uit Curaçao, geeft zijn vrienden in het openbaar geen kus meer.

Behalve de handel en wandel in de homosauna, zegt Van Erp, wilde hij ook dit veranderende homoleven laten zien. „Amsterdam is de afgelopen jaren zijn naam van vrijhaven voor homo’s verloren. Die rol is door steden als Berlijn, Barcelona en Parijs overgenomen. Daar voelen homo’s zich tegenwoordig veiliger dan in Amsterdam. Waar vroeger het uitgaansleven bruiste, voelen homo’s zich nu bedreigd. Deze sauna biedt, als een van de laatste bolwerken, bescherming. In de begintijd vormde die een vluchthaven voor Nederlandse homo’s. Nu heeft de Thermos die functie voor nieuwe Nederlanders, die daarbuiten niet voor hun geaardheid kunnen uitkomen.” Van de bezoekers met een moslimachtergrond durfde overigens niemand voor camera te verschijnen, zegt Van Erp. „Homohaat komt juist in kringen van jonge allochtonen het meest voor.”

Portret van Thermos, de grootste homosauna ter wereld. Ned. 2, 22.55-23.35u.