O wee, de digitale zondvloed komt eraan

Is internet vol? Zal het almaar groeiende verkeer op internet het wereldwijde web lamleggen? Deskundigen zijn het oneens of er een digitale zondvloed komt. Laat staan binnen twee jaar.

Wat ooit begon als een bescheiden netwerkje tussen een paar Amerikaanse universiteiten, is in 40 jaar uitgegroeid tot een wereldwijd kluwen van datakabels waar honderden gigabytes per seconde doorheen gejaagd worden. Maar de groeispurt van internet is eindig, zeggen sommige geleerden. Volgens hen komt de exaflood eraan: een digitale zondvloed die het web lam zal leggen, binnen twee jaar.

Dat komt door het dataverkeer die videosites als Youtube.com veroorzaken. In Nederland is Youtube deze zomer doorgedrongen tot de top drie van best bekeken sites. Youtube is echter maar een deel van het probleem. Zo gaf iPlayer (Uitzending Gemist, maar dan van de BBC) de Britse providers grote zorgen. Door het succes van de iPlayer moeten zij hun netwerken upgraden. Bij de NOS lijkt men zich van de risico’s bewust te zijn. Vorige week eindigde een grootschalig online videoproject dat tijdens de zomer is uitgevoerd: het EK Voetbal, de Tour de France en de Olympische Spelen waren allemaal live via het web te zien. Alle Nederlandse providers waren ingeseind en zo konden ze tijdig maatregelen nemen. Het experiment verliep zonder problemen.

Het zijn met name Amerikaanse deskundigen die hun bezorgdheid uiten. Zij waarschuwen voor de gevolgen als straks alle reguliere tv-uitzendingen ook via internet worden aangeboden. Samen met alle online gamers en downloaders brengt dat een groeiende stroom dataverkeer teweeg van honderden exabytes (één exabyte is een miljard maal een miljard bytes). Daar zijn de netwerken niet op berekend.

Amerikaanse providers morrelen daarom al aan de datalimieten van hun gebruikers om verstopping van het web tegen te gaan. Britse providers willen filteren: ze verlenen voorrang aan ‘normaal’ internetverkeer als e-mail, ten koste van alle gebruikers die online video kijken.

Er zijn ook experts, en niet weinig, die denken dat het web snel genoeg blijft groeien om alle gegevens gelijktijdig te blijven verwerken: al jarenlang immers zijn er verbindingen genoeg, kabels genoeg en dus bandbreedte genoeg. Jaarlijks wordt het aantal onderzeese kabels bijvoorbeeld uitgebreid met 80.000 kilometer. En de moderne glasvezelkabels zijn een stuk sneller dan vroeger.

Voor de internetverbindingen in Nederland is één centraal punt van belang: de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX). De hierbij aangesloten providers laten elkaars gebruikers op hun netwerk toe. Het is volgens Niels Huijbregts van XS4all, de oudste provider van Nederland, de verantwoordelijkheid van de provider dat zijn netwerk toereikend is: als er storingen of opstoppingen zijn, moet het verkeer omgeleid kunnen worden zonder dat de gebruiker daar iets van merkt.

Behalve Nederlandse zijn er ook veel buitenlandse partijen bij AMS-IX aangesloten – het is een van de grootste zogeheten peering points ter wereld.

Als er problemen met de internetcapaciteit ontstaan, dan is dat niet op de brede snelweg (backbone) van het webverkeer, maar op wijkniveau. Daar verlaat het webverkeer de snelweg, en kabelgebruikers zijn aan de wijkcentrale gekoppeld met coax, adsl-gebruikers hebben koper. Het aantal huishoudens met razendsnel glasvezel aan huis is in Nederland nog te verwaarlozen.

De snelweg is nog lang niet uitgegroeid. „De backbones van glasvezel kunnen vrijwel onbeperkt doorgroeien”, zegt David Groep van het Nikhef, het Nederlands instituut voor subatomaire natuurkunde. „Door verbetering van netwerktechnieken kan dezelfde kabel straks geen 10 gigabyte (10 miljard bytes) per seconde, maar 100 gygabyte per seconde doorvoeren.”

Voor het vesturen van grote hoeveelheden onderzoeksgegevens door Europa, gebruikt Nikhef zelf ander wegen. Groep: „Daarvoor hebben we speciale verbindingen die een stuk efficiënter zijn dan normaal internetverkeer.”

Bij AMS-IX wordt soms bijna 420 gigabyte per seconde doorgegeven. Dat is enorm veel, maar vergeleken met voorgaande jaren wordt iets anders duidelijk: de groeisnelheid van het internetverkeer neemt af.

Jarenlang verdubbelde het internetverkeer in Nederland, maar in 2007 viel de groei terug tot 70 procent. Ook voor 2008 verwacht de AMS IX geen verdubbeling meer.

Die cijfers worden bevestigd door onderzoeken van de universiteit van Minnesota die stellen dat de tijd van de exponentiële groei van internet achter ons ligt.

Het groeitempo voor de komende jaren wordt in Nederland op 50 tot 60 procent per jaar geschat. Manager Cara Mascini van AMS-IX: „Door online video groeit het web weliswaar fenomenaal snel, maar niet sneller dan voorheen.”

De Nederlandse infrastructuur kan dat tempo makkelijk bijbenen, zegt Mascini. Dat is anders in Amerika. „In de VS zijn de afstanden tot de eindgebruiker veel groter dan hier.” Een Amerikaanse provider is volgens haar meer geld kwijt om het netwerk up to date te houden. Nederland is daarmee vergeleken „één grote stad”, waar iedereen dicht bij de digitale snelweg woont. Als de exaflood het web overspoelt, kunnen Nederlandse internetters voorlopig dus rustig blijven streamen.

Cijfers over de groei van internet en de exaflood zie nrc.nl/economie

    • Marc Hijink