Niet alles mag op het kuipje staan

Unilever mag op de margarineverpakkingen niet alle voorgestelde gezondheidsclaims zetten.

Dat zegt de Europese voedselveiligheidsautoriteit.

Unilever mag gezondheidsclaims op een aantal van zijn producten niet zo maar uitbreiden. Dat is althans de uitkomst van een wetenschappelijk advies dat de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA eind vorige week bekendmaakte.

Het gaat om nieuwe claims op Becel Pro-Activ en Blue Band Idee!; de huidige claims staan niet ter discussie. Maar Unilever wil een stapje verder gaan en op de verpakkingen van Becel Pro-Activ schrijven dat plantensterolen het cholesterolgehalte van het bloed verlagen en dat daardoor het risico op hart- en vaatziekten afneemt. De stoffen alfa-linoleenzuur en linolzuur in Blue Band Idee! zouden volgens Unilever belangrijk zijn voor de groei en ontwikkeling van kinderen.

De EFSA oordeelde dat er weliswaar voldoende bewijs is dat plantensterolen het cholesterolgehalte in het bloed verlagen, maar niet dat daardoor de kans op hart- en vaatziekten wordt beperkt.

De Europese voedselveiligheidsinstantie vindt dat Unilever de gezondheidsclaim moet opknippen in twee losse zinnen, omdat dat „de beschikbare wetenschappelijke bevindingen het best weergeeft”.Het is een subtiel verschil, maar ‘Het is bewezen dat plantensterol het cholesterolgehalte van het bloed verlaagt. Verlaging van het cholesterolgehalte kan het risico op hart- en vaatziekten verminderen’, mag dus wel.

Volgens de EFSA is er daarnaast onvoldoende bewijs dat kinderen de werkzame stoffen uit Blue Band Idee! ook niet via de normale voeding al voldoende binnenkrijgen. Wat overblijft is de neutrale claim ‘Essentiële vetzuren zijn noodzakelijk voor de normale groei en ontwikkeling van kinderen’, maar die heeft niet exclusief betrekking op het product.

Unilever is „teleurgesteld” over vooral dat laatste oordeel, aldus een woordvoerder van het concern. Het bedrijf heeft fors ingezet op de ontwikkeling van voedingsproducten met gezondheidsclaims, en wil zich daar graag mee onderscheiden. Volgens de woordvoerder zal het concern bezwaar aantekenen tegen het EFSA-oordeel: „Het laatste woord is hierover nog niet gezegd. Volgens ons is margarine juist een goed middel om te garanderen dat kinderen hun dagelijkse behoefte aan deze essentiële stoffen binnenkrijgen.”

Volgens Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit, is Unilever er bij de EFSA nog goed afgekomen, omdat het zijn claim alleen maar hoeft af te zwakken. „Ze mogen nog steeds spreken over verlaging van de kans op hartziekten, terwijl dat nu juist bij plantensterolen niet bewezen is.”

Katan verwijst naar een nieuw geneesmiddel dat als cholesterolverlagend bedoeld was. „Dit blokkeert net als plantensterolen de opname van cholesterol uit de darm, maar in tegenstelling tot gewone cholesterolverlagers blijkt het geen invloed te hebben op het voorkomen van aderverkalking.” Daarmee is het verband met hart- en vaatziekten onzeker.

De claim op Blue Band Idee! is volgens Katan terecht afgewezen. „Er is wetenschappelijk bewijs dat deze vetzuren een gunstig effect hebben op de ontwikkeling van te vroeg geboren kinderen. Maar voor de doelgroep van Blue Band Idee!, kleuters en schoolgaande kinderen, ontbreekt het bewijs dat hun hersenfunctie verbetert.”

Volgens Katan stelt de EFSA nu serieuze eisen aan de gezondheidsclaims die fabrikanten op hun verpakkingen zetten, in lijn met de nieuwe Europese regels op dit gebied. Het gaat er volgens Katan niet langer om wat juridisch houdbaar is, maar om „wat een normaal mens oppikt als hij zoiets leest.”

De EFSA heeft nu acht uiteenlopende gezondheidsclaims beoordeeld. Zeven daarvan konden de toets der kritiek niet doorstaan, die van Blue Band Idee!, maar ook bijvoorbeeld een claim dat het eten van zuivelproducten beschermt tegen gaatjes in het gebit.

De EFSA heeft nog veel werk te doen; er zijn nog 220 van dergelijke dossiers in behandeling. Katan voorziet een grote schifting: „Er zullen nog een hoop industrieën problemen krijgen met dit soort verregaande gezondheidsclaims.”

De EFSA geeft alleen een inhoudelijk wetenschappelijke beoordeling van gezondheidsclaims. Het is verder aan de Europese Commissie om te bepalen welke vermelding wel en welke niet is toegestaan.

    • Sander Voormolen