Introvert en agressief

Terwijl in Zuid-Ossetië en Abchazië de auto’s toeterend over straat gingen, raakte de effectenbeurs van Moskou in paniek. Meteen nadat gistermiddag bekend werd dat president Medvedev van Rusland de twee separatistische provincies formeel als zelfstandige staten had erkend, kelderden er de koersen. De olieconcerns Loekoil en Rosneft verloren in een paar uur ruim 5 procent, Norilsk Nikkel en Gazprom meer dan 7,5 procent en de Spaarbank bijna 10 procent. Het was niet de zoveelste uiting van angst bij ondernemers. Afgelopen weken zijn de deviezenreserves van Rusland al met 16,4 miljard dollar teruggelopen. De centrale bank heeft nog altijd 581 miljard in kas. Maar het is voor het eerst in deze 21e eeuw dat de deviezenspaarpot niet meer groeit.

Oorlogvoeren is dus niet gratis. Zelfs niet in het martiale en patriottische Rusland, waar het vrije kapitaal ook beter gedijt in vrede dan in oorlog en het bedrijfsleven, dat hoopte op een liberaler economisch beleid, eieren voor zijn geld kiest. Op de politieke leiding maakt dit echter geen indruk.

De beslissing om de soevereiniteit van de Georgische provincies per decreet te erkennen, was op zichzelf geen verrassing. Beide republiekjes worden sinds 1991 respectievelijk 1992 overeind gehouden door Rusland: met roebels, paspoorten, ‘vredestroepen’ en toegeknepen ogen als het om criminele zaken gaat. Sinds de onafhankelijkheid van Kosovo in februari en de erkenning daarvan door de meeste lidstaten van de NAVO heeft Moskou er bovendien op gepreludeerd dat de Westerse ‘dubbele moraal’ consequenties zou krijgen. Maar de dat dit gepaard gaat met oorlog maakt de stap van toch omineuzer.

Meer nog dan met de erkenning van Zuid-Ossetië en Abchazië liet de Russische regering dat maandag blijken. Toen stelde premier Poetin eerst vast dat het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) geen prioriteit is, omdat de WTO wel de lasten afwentelt op de Russen maar hun de lusten niet gunt. Vervolgens zei president Medvedev dat de NAVO meer belang heeft bij Rusland dan omgekeerd. „Als het komt tot een complete breuk, gebeurt er niets ernstigs”, aldus het staatshoofd.

De NAVO heeft geen antwoord. Ze zit aan tafel op de achterhand en kan alleen kaarten bijgooien.

Niet minder belangrijk is dat deze kardinale stappen van de tandem Medvedev/Poetin ook in Rusland zelf gevolgen zullen hebben. Mede dankzij de fatale hoogmoed van president Saakasjvili van Georgië, die aanvankelijk op 8 augustus dacht dat de eerste klap een daalder waard zou zijn, heeft de ‘gewapende macht’ zijn positie in Moskou substantieel versterkt. De ‘technocraten’, die beseffen dat samenwerking met de WTO en het Westen onvermijdelijk is wegens de broodnodige investeringen in zowel de natuurlijke als de menselijke hulpbronnen van Rusland, zijn even uitgepraat.

Onder leiding van die eerste fractie zal Rusland zich weer naar binnen keren. Die houding heeft Rusland in het verleden nooit sociale en op den duur ook geen economische voorspoed gebracht. Een introvert Rusland is daarom niet alleen voor het Westen een bedreiging maar uiteindelijk ook voor de Russen zelf.