Honduras wil nu ook bij de landenclub van Chávez

De president van Honduras wil lid worden van de linkse landenclub van zijn collega Chávez. De VS dreigen een traditionele bondgenoot in de regio te verliezen.

Manuel Zelaya pakte de cantaloupe, sneed een flink stuk af, keek recht in de camera en nam een grote hap. „Het is heerlijk fruit. Er overkomt mij niks”, vertelde de president van Honduras met volle mond aan CNN en Español. Even daarvoor had hij afgegeven op de Amerikaanse voedselautoriteit FDA, omdat die een paar dagen eerder had gewaarschuwd dat de zoete meloenen uit zijn land mogelijk besmet waren met salmonella. Onterecht, stelde Zelaya: „Ik eet deze vrucht, zonder enige angst.”

Opnieuw speelde fruit zo een rol in de relatie tussen Honduras en de VS. In de vorige eeuw leefde het Midden-Amerikaanse staatje (7 miljoen inwoners) zo onder het juk van Amerikaanse plantagehouders, dat het als eerste land het etiket ‘bananenrepubliek’ kreeg.

Ook in de 21ste eeuw blijven de betrekkingen met de grote noorderbuur nauw. Honduras vocht tot 2004 in Irak (met 368 man) aan de zijde van de VS en Amerikaanse soldaten zijn gestationeerd op militaire bases in het land. Verder drijven de twee landen volop handel met elkaar.

Manuel ‘Mel’ Zelaya, een voormalige houtmagnaat die kandidaat werd voor centrum-rechts en in 2006 gekozen werd tot president, neemt sinds enkele maanden echter steeds duidelijker afstand van Washington. Na zijn demonstratieve tv-optreden, in maart, ging hij enthousiast in op het aanbod van Hugo Chávez, de socialistische en anti-Amerikaanse president van Venezuela, die alle cantaloupes wilde opkopen.

In januari, na het eerste bezoek van Chávez aan zijn land, had Zelaya al gezegd lid te worden van Petrocaribe. Binnen dit samenwerkingsverband levert het olierijke Venezuela aan een dozijn landen en eilandjes in het Caraïbisch gebied goedkope olie onder zeer gunstige betalingsvoorwaarden.

Deze week tekende Zelaya voor toetreding tot een andere door Chávez opgerichte landenclub. Alba is diens anti-neoliberale, ‘bolivariaanse alternatief’ voor Alca, de pan-Amerikaanse vrijhandelszone die de VS nastreven. Honduras zal binnen Alba landbouwproducten exporteren naar Venezuela, dat in ruil hiervoor energie zal leveren.

Zelaya tekende het toetredingsverdrag maandag in zijn hoofdstad Tegucigalpa, in bijzijn van boeren, vakbondsleiders, indianengroepen, studenten en partijgenoten. In Washington zal echter meer aandacht zijn uitgegaan naar de andere aanwezigen: Chávez en de leiders uit drie andere grote Alba-landen, de presidenten Evo Morales (Bolivia) en Daniel Ortega (uit buurland Nicaragua) en vicepresident Carlos Lage van Cuba. Alle drie geen vrienden van de VS.

In Honduras klonk de afgelopen tijd kritiek op de toenadering tot Chávez. Vooral van ondernemers, maar ook van politici, onder wie prominente leden van Zelaya’s eigen Liberale Partij. Volgens veel waarnemers is het hoogst onwaarschijnlijk dat het Congres met het Alba-lidmaatschap akkoord zal gaan. „Met dit besluit, dat onze bondgenoten ontstemt, zetten we de sociale en economische stabiliteit op het spel”, zei Carlos Kattan, de voorzitter van de buitenlandcommissie, tegen BBC Mundo. „Als Zelaya het voorstel naar het Congres stuurt, kan ik hem verzekeren dat het niet goedgekeurd wordt.”

Zelaya klonk maandag echter strijdlustig: „We zijn voldoende soeverein [...] daarom kunnen we de wereld vertellen dat Honduras aan geen enkele imperialist toestemming hoeft te vragen lid te worden van de Alba.” Gisteren legde hij uit aan Reuters: „Ik heb gekeken naar projecten van de Wereldbank, de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank, Europa, en ze kwamen met hele karige voorstellen. Dat dwong ons om andere financiers te zoeken, zoals Alba.”

De politiek in Midden-Amerika schoof afgelopen jaren steeds meer op naar links – net als in Zuid-Amerika, beseft ook Zelaya: „Als het systeem dat Honduras veertig jaar geregeerd heeft, slechts leidt tot armoede, waarom zouden we dan niet zuidwaarts kijken, naar het socialisme van het zuiden?”

Zelaya eet een meloen. Video via: nrc.nl/buitenland

    • Merijn de Waal