Obscuur Oost-Europa

De stadsgidsserie belicht ruim zeventig steden, van een toeristische hotspot als Praag tot het grijze Minsk.

Het gidsje – simpelweg uit te printen – geeft actuele info.

Vier verschillende covers van de reisgids van Vilnius, de stad waarvan de eerste gids werd gemaakt, en de plek waar de hoofdredactie zetelt.

Borjtsj?1 Smazený sýr?2 Kert?3

Gdynia4 ! Osijek!5 Shkodra!6

Ofwel: eet eens bietensoep1 of gefrituurde kaas2 op een binnenplaats3 in een onuitsprekelijke stad in Polen4, Kroatië5 of Albanië6. Dat kan heel goed in een (lang) weekend, voor wie zijn vakantiedagen inmiddels grotendeels heeft opgemaakt.

Een nuttige hulp vooraf en ter plekke is de stadsgidsserie In Your Pocket, die in ruim vijftig steden in Midden- en Oost-Europa verschijnt. De gids kost ongeveer één euro, is in sommige hotels voor niks te krijgen en is daarnaast gratis als pdf-bestand te downloaden vanaf de website. In de meeste steden komt elke twee maanden een nieuwe editie uit.

In Your Pocket ontstond op de resten van de Sovjet-Unie in een bierhuis in de Litouwse hoofdstad Vilnius in het najaar van 1991. De drie Belgische broers George, Oliver en Nicolas Ortiz en de Duitse journalist Matthias Lüfkens vonden dat de informatie voor toeristen in Vilnius wel erg karig was – zelfs een telefoonboek was moeilijk te vinden. In mei 1992 verscheen de eerste In Your Pocket, een wat flodderig gidsje over een flodderige stad met vrolijke tips voor de toen nog exotische zakenman of toerist, dat overigens wel erg groot is voor de gemiddelde jaszak (A5-formaat).

Het is de toon in de gidsjes die het verschil maakt met de gemiddelde VVV-folder. De beschrijvingen van clubs, cafés en hotels zijn behalve kort en functioneel vooral humoristisch.

Beschrijving in die allereerste In Your Pocket, van het (inmiddels gerenoveerde) vliegveldrestaurant in Vilnius: „Vies, stinkend, tochtig, trage bediening. Het eten is vet maar de soep is lekker. Als je op het vliegveld vastzit heb je weinig keus. We raden je aan naar de snackbar ernaast te gaan waar je kan zien wat je bestelt.” (Deze ervaring inspireerde overigens de drie Belgische broers om ook maar een winkel met Westerse producten in Vilnius te openen, die daarna uitgroeide tot de succesvolle supermarktketen Iki met ruim tweehonderd filialen.)

Nadeel van zulke beschrijvingen is dat elk café of restaurant de moeite waard lijkt, in zoiets obscuurs moet je toch een keer zijn geweest. Bijvoorbeeld in club Relax in Vilnius: „Modern en bochtig oranje meubilair – en dito mensen – geeft je het gevoel dat je in een reclame voor Vitamine C voedingssupplementen bent beland”. Of het echt leuk is, is de vraag.

Wat geldt voor de tenten, gaat ook op voor de steden: In Your Pocket is niet alleen verkrijgbaar in charmante, mooi gerenoveerde toeristische hotspots als Praag of Krakau of Tallinn of Ljubljana, maar komt ook uit in oorden die hun grauwe sovjetreputatie niet hebben weten af te schudden, waar gezellige cafés echt zeldzaam zijn en waar het aantal militairen op straat het aantal toeristen regelmatig overtreft. Minsk in Wit-Rusland, bijvoorbeeld, of Narva op de Ests-Russische grens. Maar de auteurs zien daar juist de charme van in, en nodigen de lezer uit dat ook te doen.

Doordat van de meeste gidsen regelmatig een update verschijnt, staat er accurate seizoensgebonden informatie in die in reisgidsen uit de boekhandel onvermijdelijk ontbreekt. De tijden van de boot tussen Helsinki en Tallinn bijvoorbeeld of het programma van het komende trompetfestival in Guca in Servië.

Maar ook standaardfeiten over bevolking, taal en een plattegrond ontbreken niet.

De informatie wordt in de regel verzameld en opgeschreven door buitenlanders die al langer in ‘hun’ stad wonen en het tong-in-wang-Engels uitstekend beheersen. Onder hen ook enkele Nederlanders, zoals de makers achter de gidsjes in Rusland. Het werkterrein breidt zich intussen gestaag uit: ook Belfast en Athene hebben al een In Your Pocket. De hoofdredactie in Vilnius rekent erop dat de gids over enkele jaren ook in Nederland verschijnt.

De advertenties in de gids moeten de productiekosten dekken. Daarom her en der op de pagina’s halfblote dames die reclame maken voor de lokale nachtclub, maar dat mag de pret niet drukken als op de achterkant van die advertentie weer wat te lachen valt. Beschrijving van de eerste seksshop in de Litouwse hoofdstad (eind 1994): „Gevestigd in een verlopen gebouw bij een treinstation, heeft nu ook een eigen café inclusief stalen tafels waardoor het net zo gezellig oogt als een gevangeniskantine. Het duurt niet lang meer of je kan broodjes kopen in de openbare wc’s.”

Download de gratis gidsen op: www.inyourpocket.com

    • Thalia Verkade