NAVO oefent niets meer samen met Rusland

Na de korte oorlog eerder deze maand tussen Rusland en Georgië is de militaire samenwerking tussen de NAVO en Rusland opge-schort. Wat houdt die in?

In de Brusselse werkkamer van Dmitri Rogozin, ambassadeur van Rusland bij de NAVO, viel vorige week een poster van de muur. Die ging over de samenwerking van Rusland en de NAVO op het terrein van antirakettechnologie. Het was natuurlijk niet de bedoeling dat die poster zou vallen, zei Rogozin – net op de dag dat de NAVO in Brussel had aangekondigd voorlopig niet met Rusland te willen praten over verdere samenwerking. Maar symbolisch was het wel, vond hij.

Wat stelt de samenwerking van de NAVO met Rusland verder precies voor?

De laatste belangrijke overeenkomst van het bondgenootschap met Rusland is van begin april. Die gaat over een doorgangsroute via Rusland naar Afghanistan, voor niet-militaire goederen die nodig zijn voor de ISAF-operatie van de NAVO. Die route wordt nog niet gebruikt, omdat de NAVO nog onderhandelt met de Centraal-Aziatische landen waar de goederen ook doorheen moeten. Of het heel erg zou zijn als die Russische transitroute er nooit komt? „We doen het al heel lang zonder”, zegt een medewerker van de NAVO. „En dat gaat ook.”

Rusland doet mee aan de anti-terreuroperatie ‘Active Endeavour’ in de Middellandse Zee, van zee- en luchtpatrouilles, die begon na de terreuraanslagen van 11 september 2001 in de VS. Sinds vorige week is die samenwerking opgeschort door de NAVO, een Russisch fregat dat in september zou meedoen, is niet welkom.

Rusland en de NAVO doen ook samen oefeningen om rampen te bestrijden. Begin juni was er zo’n oefening in Finland. Zulke gezamenlijke oefeningen worden ook gedaan voor het geval er ernstige ongelukken gebeuren met duikboten. Verder wordt gezamenlijk geoefend in het opsporen van mijnen op zee.

Ook landmachteenheden van de NAVO hebben uitwisselingsprogramma’s met Rusland. Opleidingen wisselen officieren uit. Sinds 2005 helpen de Russen de NAVO bij het trainen van anti-narcoticabrigades uit landen als Afghanistan, Kazachstan, Kirgizië, Turkmenistan en Oezbekistan.

Alle gezamenlijke acties worden besproken in de zogenoemde NAVO-Rusland-raad, die in 2002 is opgericht. NAVO-ambassadeurs overleggen elke maand met hun Russische collega Rogozin, de NAVO-ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken ontmoetten hun Russische collega’s twee keer per jaar.

De NAVO-Rusland-raad was een voortzetting van een akkoord dat Rusland en de NAVO in 1997 sloten, in Parijs, over ‘wederzijdse relaties en samenwerking’. Al sinds 1996 werd er door NAVO-militairen samengewerkt met Rusland bij de vredesoperatie in Bosnië. Rusland had troepen in het Servische noordoosten van Bosnië.

De Russen hebben sinds 1998 een diplomatieke vertegenwoordiging op het NAVO-hoofdkwartier. Sinds dit voorjaar is Rogozin daar ambassadeur. Hij staat bekend als een nationalist, die houdt van stevige, felle uitspraken. De afgelopen twee weken gaf hij bijna dagelijks persconferenties, waarin hij de Georgische president Michail Sakaasjvili voortdurend vergeleek met Hitler.

Rogozin viel de laatste weken ook vaak uit naar NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer. Een paar keer vergeleek hij het Russische optreden in Georgië met dat van de VN-militairen in Bosnië: Rusland zou de ‘bedreigde’ Zuid-Osseten nooit in de steek laten, zei hij, zoals de VN met de moslims in Srebrenica had gedaan.