MDC boekt etappezege op Mugabe

Voor het eerst in 28 jaar heeft de partij van Robert Mugabe geen meerderheid meer in het parlement. Dat is een opsteker voor de oppositie in haar overleg met de regering.

Voor een politicus die zo gehecht is aan ceremonieel vertoon als de Zimbabweaanse president Robert Mugabe, moet de zevende opening van het parlement vanmiddag een van de meest vernederende momenten uit zijn carrière zijn geweest. Op de groene regeringsbanken zaten voor het eerst in 28 jaar niet de kameraden van zijn Zanu-Patriottisch Front, maar de leden van de Movement for Democratic Change (MDC), de oppositie. De toesprak van Mugabe verdronk in het gejoel van de parlementariërs.

De MDC van Morgan Tsvangirai won de parlementsverkiezingen eind maart en heeft voor het eerst sinds de onafhankelijkheid in 1980 de meerderheid in het parlement. De partij wilde eigenlijk het parlement boycotten dat volgens woordvoerders een schijnvertoning is zolang de besprekingen tussen Mugabe en Tsvangirai over het delen van de macht niets opleveren. MDC-leden zochten vandaag echter toch het parlement op, juist om deze bezwaren te uiten.

De MDC hoopt Mugabes veronderstelde voornemen te blokkeren om de komende weken Zimbabwe weer te gaan regeren alsof er nooit verkiezingen zijn geweest. Mugabe en Tsvangirai slaagden er de afgelopen weken niet in het eens te worden over de vraag wie de uitvoerende macht in Zimbabwe krijgt na de tweede verkiezingsronde van eind juni.

Mugabe hoopte een afsplitsing van de MDC onder leiding van Arthur Mutambara te verleiden alsnog een ‘regering van nationale eenheid’ met hem te vormen, om zo Tsvangirai buitenspel te zetten. Gisteren werd duidelijk dat Mugabes opzet lijkt te mislukken. Dat gebeurde tijdens een stemming over de nieuwe voorzitter van het parlement. Mugabes partij steunde bij die stemming een kandidaat van de MDC-splinterpartij van Mutambara, in de hoop de oppositie verder uiteen te drijven. Bij de parlementsverkiezingen in maart kreeg de MDC van Tsvangirai 100 zetels, Mutambara tien zetels en Mugabe’s Zanu-PF 99 zetels. De kleine Mutambara-factie heeft dus een sleutelfunctie in het parlement. Maar de stemming werd gewonnen door een lid van Tsvangirai’s MDC. De nieuwe voorzitter Lovemore Moyo kreeg niet alleen stemmen van zijn eigen partij maar ook van leden van de MDC-splinter van Mutambarara en zelfs drie (anonieme) stemmen van Mugabes Zanu-PF. Dit gebeurde ondanks pogingen van Mugabes partij om parlementariërs om te kopen en ondanks de arrestatie van twee MDC-kamerleden.

De voorzitter van het Lagerhuis heeft in Zimbabwe veel macht. In het parlement heeft hij een doorslaggevende stem bij debatten. Hij kan ook als vervangend staatshoofd opereren als de president niet in staat is te regeren, in afwezigheid van de vicepresident en de leider van de senaat.

Het parlement in Zimbabwe was de afgelopen decennia vooral buikspreekpop van de regering. Met de meerderheid van het aantal zetels in handen en de voorzitter van het Lagerhuis aan hun zijde, kan de MDC het parlement voor het eerst omvormen tot een orgaan dat de macht controleert, en niet bestendigt. President Mugabe heeft niettemin nog steeds de macht om het parlement te ontbinden en Zimbabwe per presidentieel decreet te regeren.

Reportages uit Zimbabwe op nrc.nl/zimbabwe

    • Bram Vermeulen