Leiders van Pakistan nu lijnrecht tegenover elkaar

Nieuwsanalyse

De partij van oud-premier Sharif is gisteren uit de Pakistaanse regering gestapt. De vorig jaar ingezette politieke crisis is nu compleet.

Met het vertrek van oud-premier Nawaz Sharif uit de regeringscoalitie gisteren is de politieke chaos in Pakistan compleet. Na bijna vijf maanden gewankel van een coalitie die het vertrouwen van de bevolking in de democratie moest herstellen, staan de twee belangrijkste partijen nu lijnrecht tegenover elkaar. Sharifs aankondiging kwam een week na het aftreden van de gemeenschappelijke vijand president Musharraf.

De Pakistaanse Moslimliga-N (PML-N) van Sharif en de Pakistaanse Volkspartij (PPP) van Benazir Bhutto’s weduwnaar Asif Ali Zardari zijn oude politieke vijanden maar sloten na hun verkiezingswinst in februari een verbond om Musharraf tot aftreden aan te zetten. Die vertrok vorige week om een dreigende afzettingsprocedure te voorkomen. De coalitie brak gisteren over twee onderwerpen: Sharifs eis dat de door Musharraf ontslagen top van de rechterlijke macht weer aangesteld wordt en Zardari’s kandidatuur voor Musharrafs opvolging.

Musharraf had de rechters ontslagen omdat die waarschijnlijk zijn herverkiezing vorig najaar ongrondwettig zouden verklaren. Als het Hooggerechtshof weer in oude vorm zou terugkeren, zou het Musharraf wellicht alsnog vervolgen. Voor Sharif zou dat de ultieme wraak zijn: Musharraf had hem in 1999 met een staatsgreep verdreven en later verbannen. De kans bestaat dat de rechters ook Zardari zouden vervolgen voor oude corruptieaanklachten. Waarschijnlijk om die reden is Zardari niet op Sharifs eis ingegaan. Volgens Sharif breekt hij beloften. „Koranteksten zijn heilig, maar politieke overeenkomsten niet”, reageerde Zardari dit weekeinde tegen de BBC.

Sharif is tegen Zardari’s gooi naar het presidentschap en wilde een neutralere kandidaat. Gisteren schoof hij zijn eigen kandidaat voor Musharrafs opvolging naar voren, voormalig opperrechter Saeeduzzaman Siddiqui. Hij is een voorvechter van een onafhankelijke rechterlijke macht. Op 6 september stemmen het parlement en de provinciale assemblees over een nieuwe president. Verwacht wordt dat Zardari wint.

Hoogstwaarschijnlijk leidt de breuk niet tot nieuwe verkiezingen, omdat Zardari voldoende steun van kleine partijen en onafhankelijke parlementariërs kan verzamelen voor een meerderheid. Politieke loyaliteit is heel veranderlijk in Pakistan. Maar analisten betwijfelen of Sharif nu echt zwak zal komen te staan: veel Pakistanen steunen hem in zijn vasthouden aan het herstel van de rechterlijke macht. De oud-premier heeft van oudsher veel steun in Punjab, de grootste provincie van het land.

Het is nog onduidelijk wat de uitkomst van die strijd zal betekenen voor de aanpak van het terrorisme. Terwijl de politieke crisis voortduurt, voeren de Pakistaanse Talibaan weer volop aanslagen uit en is er een militair offensief gaande in de tribale regio’s. Zardari waarschuwde dit weekeinde dat de Talibaan „aan de winnende hand zijn” en liet de organisatie verbieden. Hij lijkt daarmee dezelfde harde lijn te kiezen die Musharraf zo impopulair maakte.

Reportage uit Karachi op nrc.nl/buitenland