Chuck Palahniuk

Chuck Palahniuk Iedereen leest Toef Jaeger Anne Frank had het maar makkelijk. Zij hoefde nooit op tournee’, merkt een gefrustreerd schrijver op in Gekweld van Chuck Palahniuk. Het is een invalshoek die veelzeggend is voor de manier van denken van de Amerikaanse auteur. Het is een smakeloze opmerking, maar ook eentje die haarscherp aangeeft hoe ingewikkeld het is om nog enige aandacht te krijgen voor je boeken. Palahniuk, een zelfverklaard nihilist omdat volgens hem alleen nihilisten geen slaaf zijn van de geschiedenis, heeft in eigen land een cultstatus en bereikte met de roman Fight Club, die verfilmd werd met Brad Pitt in de hoofdrol, een groter publiek zonder ooit een publiekslieveling te worden. In Nederland werd hij opgepikt door uitgeverij Prometheus, maar hij verkocht nauwelijks. De Geus nam het stokje enige jaren geleden over, maar in Nederland slaat zijn werk nog steeds niet aan. Iets dat overigens berust op een misverstand van lezers, want bijvoorbeeld de roman Stikken is een aanrader. Voor Palahniuks nieuwe roman Gekweld doet De Geus een nieuwe poging Palahniuk aan de man te brengen, daarbij geïnspireerd door de muziekwereld. Radiohead kwam namelijk een jaar geleden als eerste met het idee: stel de ‘inhoud’ vrijwel gratis beschikbaar en laat de liefhebber dan betalen voor de verpakking. Iedereen mocht zelf bepalen wat ze wilden betalen voor een mp3-downloadversie van In Rainbows. De Geus doet iets vergelijkbaars: Gekweld is te koop voor € 3,-, een mp3-versie van het boek als het ware. En het lijkt te werken want de roman verscheen vorige week meteen in de top twintig van de CPNB bestsellerslijst. Wie de luxe-editie wil, krijgt straks € 3,- korting op de gebonden versie. Indertijd legde de actie Radiohead geen windeieren, maar of het voor deze roman ook zo gaat werken, valt nog te bezien. De actie is er niet minder sympathiek om. Want het blijft natuurlijk tobben met een boek dat wederom behoorlijk absurd is, waarin gemakzucht afgewisseld wordt met ongemakkelijkheid omdat er krantencovers in worden genoemd die het advies geven ‘Het is hip om dood te zijn’. Of waarin passages staan die fysiek erg onsmakelijk zijn omdat daarin mannen 15 centimeter darm overhouden nadat de rest in het afvoerputje verdween. Of waarin het devies is: laat ons allen gekweld worden en vanuit de overheid folders komen met de titel ‘Emigreren is geweldig’. Maar er gloort hoop. Gekweld verkondigt weliswaar de weinig opwekkende boodschap dat ‘de aarde slechts een verwerkingsfabriek is waar alle zielen doorheen moeten – een stap in een of ander raffinageproces’. Maar die weinig opbeurende visie biedt verlossing, zo blijkt uit een discussie die ontstond op een Nederlandse christelijke website, een optie die Palahniuk – die menig mislukte Messias opvoert in al zijn werk – zal waarderen. Met een beroep op Mel Gibsons The Passion of the Christ werd er geopperd dat christenen niet een romantisch en naïef wereldbeeld erop na moeten houden, maar aandacht moeten hebben voor de duistere kanten van het menselijk bestaan: ‘Is de horror (de ellende) vaak niet de eerste stap naar bekering en verlossing?’ Toef Jaeger

Anne Frank had het maar makkelijk. Zij hoefde nooit op tournee’, merkt een gefrustreerd schrijver op in Gekweld van Chuck Palahniuk. Het is een invalshoek die veelzeggend is voor de manier van denken van de Amerikaanse auteur. Het is een smakeloze opmerking, maar ook eentje die haarscherp aangeeft hoe ingewikkeld het is om nog enige aandacht te krijgen voor je boeken. Palahniuk, een zelfverklaard nihilist omdat volgens hem alleen nihilisten geen slaaf zijn van de geschiedenis, heeft in eigen land een cultstatus en bereikte met de roman Fight Club, die verfilmd werd met Brad Pitt in de hoofdrol, een groter publiek zonder ooit een publiekslieveling te worden. In Nederland werd hij opgepikt door uitgeverij Prometheus, maar hij verkocht nauwelijks. De Geus nam het stokje enige jaren geleden over, maar in Nederland slaat zijn werk nog steeds niet aan. Iets dat overigens berust op een misverstand van lezers, want bijvoorbeeld de roman Stikken is een aanrader.

Voor Palahniuks nieuwe roman Gekweld doet De Geus een nieuwe poging Palahniuk aan de man te brengen, daarbij geïnspireerd door de muziekwereld. Radiohead kwam namelijk een jaar geleden als eerste met het idee: stel de ‘inhoud’ vrijwel gratis beschikbaar en laat de liefhebber dan betalen voor de verpakking. Iedereen mocht zelf bepalen wat ze wilden betalen voor een mp3-downloadversie van In Rainbows.

De Geus doet iets vergelijkbaars: Gekweld is te koop voor € 3,-, een mp3-versie van het boek als het ware. En het lijkt te werken want de roman verscheen vorige week meteen in de top twintig van de CPNB bestsellerslijst. Wie de luxe-editie wil, krijgt straks € 3,- korting op de gebonden versie. Indertijd legde de actie Radiohead geen windeieren, maar of het voor deze roman ook zo gaat werken, valt nog te bezien. De actie is er niet minder sympathiek om.

Want het blijft natuurlijk tobben met een boek dat wederom behoorlijk absurd is, waarin gemakzucht afgewisseld wordt met ongemakkelijkheid omdat er krantencovers in worden genoemd die het advies geven ‘Het is hip om dood te zijn’. Of waarin passages staan die fysiek erg onsmakelijk zijn omdat daarin mannen 15 centimeter darm overhouden nadat de rest in het afvoerputje verdween. Of waarin het devies is: laat ons allen gekweld worden en vanuit de overheid folders komen met de titel ‘Emigreren is geweldig’.

Maar er gloort hoop. Gekweld verkondigt weliswaar de weinig opwekkende boodschap dat ‘de aarde slechts een verwerkingsfabriek is waar alle zielen doorheen moeten – een stap in een of ander raffinageproces’. Maar die weinig opbeurende visie biedt verlossing, zo blijkt uit een discussie die ontstond op een Nederlandse christelijke website, een optie die Palahniuk – die menig mislukte Messias opvoert in al zijn werk – zal waarderen. Met een beroep op Mel Gibsons The Passion of the Christ werd er geopperd dat christenen niet een romantisch en naïef wereldbeeld erop na moeten houden, maar aandacht moeten hebben voor de duistere kanten van het menselijk bestaan: ‘Is de horror (de ellende) vaak niet de eerste stap naar bekering en verlossing?’

Toef Jaeger

    • Toef Jaeger