Voetballers spelen in schaduw van Phelps en Bolt

Met de machtsstrijd tussen clubs en nationale bonden bleek opnieuw de aparte status die voetbal heeft binnen het IOC. „Maar als BMX een olympische sport is, dan is voetbal het zeker ook”, zegt Foppe de Haan.

Argentinië viert feest na de zege op Nigeria. De Zuid-Amerikanen haalden vier jaar geleden in Athene ook al de gouden medaille bij het voetbaltoernooi van de Olympische Spelen. Foto Bas Czerwinksi 23-08-08, Beijing, China. Finale voetbal tussen Argentinie en Nigeria. Argentinie na de overwinning. Foto Bas Czerwinski Czerwinski, Bas

Met een zilveren olympische medaille om zijn nek was Rotterdam even ver weg voor voetballer Ayodele Adeleye. De Nigeriaanse jeugdinternational bekende in het Vogelnest nog niet te weten wat de eerste tegenstander is van zijn club Sparta. Wanneer hij naar Nederland terugkeert wist hij ook niet, daarover moest hij trainer Foeke Booy nog bellen. Adeleye wilde eerst vanuit Peking met zijn ploeggenoten naar Nigeria. Een volksfeest zoals in 1996, toen de nationale ploeg zelfs olympisch kampioen werd, zou hij niet willen missen.

Voetballers als Adeleye zullen aan de komende Olympische Spelen misschien niet meer deelnemen. Het internationale sporttribunaal CAS besliste een dag voor het begin van het voetbaltoernooi dat clubs niet langer verplicht zijn hun spelers af te staan voor de Zomerspelen. De uitspraak kwam nadat Barcelona een proefproces had aangespannen omdat het de Argentijnse spelmaker Lionel Messi niet kwijt wilde. Ook de Duitse clubs Schalke 04 en Werder Bremen protesteerden uit angst voor blessures en in verband met voorronden van Europese clubtoernooien.

Voor Sparta bestaat zelfs de kans dat Adeleye helemaal niet meer terugkeert na de festiviteiten in Nigeria. De verdediger zou na zijn sterke olympische optreden in de belangstelling staan van Manchester City, West Ham United en Fulham. Met de sluiting van de Europese transfer window op 31 augustus zullen de geïnteresseerde Engelse voetbalclubs snel willen handelen.

Met de openlijke machtsstrijd tussen clubs en nationale bonden bleek opnieuw de aparte status die voetbal heeft binnen het Internationaal Olympisch Comité (IOC). De wereldvoetbalbond (FIFA) sloot met het IOC de overeenkomst dat olympische ploegen bestaan uit spelers tot 23 jaar, aangevuld met drie dispensatiespelers.

Vanaf 2016 wil het IOC naar vijfentwintig vaste sporten en drie sporten die uit een poule gekozen zullen worden. Een van de toetsingscriteria is dat de beste spelers aan het olympische toernooi moeten deelnemen. Toch zal de populairste sport ter wereld zeker niet sneuvelen in de nieuwe opzet van de Zomerspelen. Voetbal is een belangrijke sport bij de Olympische Spelen, zei IOC-voorzitter Jacques Rogge al.

De uitspraak van het CAS leek even tot een uittocht van voetballers uit China te leiden. „Ik schrok toen ik het hoorde’’, zei FIFA-voorzitter Sepp Blatter. „Het is een ingrijpende beslissing. Dit kan betekenen dat alle clubs hun spelers terugroepen en dat er geen voetbaltoernooi wordt gespeeld in Peking. We zouden strandvoetbal of vijf tegen vijf kunnen spelen. Dat zou heel treurig zijn. De wereld zou het niet begrijpen.’’ Ook Rogge riep clubs op niet op het laatste moment een beroep te doen op spelers die al in China waren.

Barcelona besloot uiteindelijk Messi niet terug te roepen, de andere clubs volgden het voorbeeld van de Spaanse club die met de FIFA aan een compensatieregeling zou werken. Maar in oktober gaan Rogge en Blatter alsnog om de tafel voor een grondige evaluatie van het voetbaltoernooi in Peking, waarbij vooral over de leeftijdsgrens wordt gesproken. Blatter verklaarde al dat het olympische toernooi bij het congres van mei volgend jaar op de FIFA-kalender wordt gezet. De toevoeging zou het makkelijker maken spelers naar de Olympische Spelen te krijgen. De Zwitser stelde ook een oplossing voor waarbij de drie dispensatiespelers worden afgeschaft. Rogge toonde zich een voorstander van een olympisch voetbaltoernooi zonder leeftijdsgrens. Dat heeft de FIFA altijd tegengehouden omdat de bond geen tweede WK wil creëren.

„Ik vind dat ze moeten stoppen met dispensatiespelers, dat geeft veel te veel gedoe’’, zegt Foppe de Haan, bondscoach van de Nederlandse ploeg die in de kwartfinales werd uitgeschakeld door Argentinië. „Het olympische voetbaltoernooi zou alleen voor jeugdspelers moeten zijn. Van het IOC kan ik me wel voorstellen dat ze de leeftijdsgrens willen schrappen, maar de FIFA heeft daar geen enkel belang bij. Topvoetballers hebben al genoeg extra druk met naast de competitie nog Europese clubtoernooien, wereldkampioenschappen en kampioenschappen van het werelddeel. Zo houden ze geen enkel rustmoment over.’’

Het olympische voetbaltoernooi werd zaterdag in controverse besloten in Peking. De aanvangstijd van de finale op het heetst van de dag (12.00 uur, omdat ’s avonds atletiek stond gepland) maakte een aantrekkelijke wedstrijd onmogelijk. Na ingrijpen van het hoofd van de medische commissie van de wereldvoetbalbond werd de levenloze wedstrijd twee keer stilgelegd voor drinkpauzes. Vijf minuten voor tijd raakte doelpuntenmaker Angel Di Maria bevangen door de hitte en moest per brancard van het veld. Een FIFA-official sprak na afloop van 32 graden Celsius in de schaduw en 42 op het veld.

‘Wij maken de regels niet. Ik denk dat dit geen goed idee was’’, zei de Nigeriaanse coach Samson Siasia. „Beide ploegen speelden onder hun niveau.’’ Zijn collega Sergio Batista onthield zich van commentaar op de organisatie. „De hitte was vandaag onmenselijk’’, zei de wel bij de finale aanwezige Diego Maradona. „De spelers konden bijna niet ademhalen. Het was zwaar over het veld te rennen in deze afschuwelijke temperaturen.’’ Ook Blatter oogde ongemakkelijk in maatkostuum bij het uitreiken van de medailles in de volle zon.

Foppe de Haan kijkt met gemengde gevoelens terug op het toernooi. „Het olympische gevoel kwam pas bij de kwartfinale tegen Argentinië op gang’’, zegt Foppe de Haan. „In Shanghai leefden de Olympische Spelen echt. Bij de groepswedstrijden in Tianjin en Shenyang had ik toch het gevoel dat het gewoon een voetbaltoernooi was. Dat kwam ook doordat de velden in de stadions heel slecht waren door overbelasting. Voetbal hangt er toch wat bij, dat zag je aan het tijdstip waarop de finale werd gespeeld. Maar als BMX een olympische sport is, dan is voetbal het zeker ook. En met zeven of acht schitterende voetbalstadions binnen een straal van vijftig kilometer zal het in Londen vast beter zijn.’’

Met de prolongatie van de titel door Argentinië kreeg het toernooi voor de vierde achtereenvolgende editie geen Europese winnaar.

Blatter prees het spelniveau, maar ironisch genoeg voorafgaand aan de wedstrijd tussen Brazilië en Kameroen. Dat duel eindigde doelpuntloos, met 56 overtredingen, een rode en twaalf gele kaarten.

Wel passeerde het olympische voetbaltoernooi de grens van twee miljoen bezoekers en brak daarmee het toeschouwerrecord. In Nederland en andere Europese landen waar voetbal als populairste sport geldt, behoorde het toernooi tot de best bekeken olympische onderdelen. Onder de Chinese fans waren voetballers als Ronaldinho en Messi niet de meest geliefde gasten van de Olympische Spelen. Zij kozen voor sprinter Usain Bolt, zwemmer Michael Phelps en basketballer LeBron James.

Tekenend was de opwinding op de tribunes bij de halve finale tussen Argentinië en Brazilië. Diego Maradona in het Worker’s Stadium? Het bleek de Amerikaanse basketballer Kobe Bryant te zijn. Hij verliet het stadion in een zee van flitslichten.