Pakistanen koesteren niet al te veel hoop

In het Pakistaanse Sindh is het verdriet om de vermoorde oud-premier Bhutto niet voorbij. Over haar weduwnaar denken de inwoners minder positief.

Leden van de Pakistaanse Volkspartij vieren de kandidaatstelling van Bhutto’s weduwnaar Asif Ali Zardari voor het presidentschap. Foto AFP Activists of the Pakistan People's Party (PPP) release birds to celebrate the decision by slain former premier Benazir Bhutto's widower Asif Ali Zardari to run for the post of president in Karachi on August 24, 2008. Pakistan's fragile coalition government is facing an August 25 deadline on reinstating judges sacked by former president Pervez Musharraf that could determine whether its major parties split. AFP PHOTO/Rizwan TABASSUM AFP

Abdul Aziz en zijn gezin wonen vijf hoog in een appartement in de drukke volkswijk Lyari van Karachi. Ze hebben drie kamers tot hun beschikking. Maar die moeten ze wel delen met de gezinnen van de twee broers van Abdul. Ook Abduls tachtigjarige moeder woont bij hen in. In totaal leven twintig familieleden in de flatwoning. Verderop in het binnenportaal wonen nog meer familieleden.

In de miljoenenstad Karachi, verreweg het belangrijkste economische centrum van Pakistan, is de Muttahida Qaumi Movement (MQM) de dominante politieke partij. De MQM is de partij van de ‘inwijkelingen’, de vluchtelingen die in 1947 tijdens de bloedige deling van het Indiase subcontinent vanuit India naar Karachi trokken. Maar in de arme arbeiderswijk Lyari, waar vuilnis op straat rondslingert, heeft de MQM nooit vaste grond onder de voeten gekregen. Lyari geldt als een bastion van de Pakistaanse Volkspartij (PPP). Hier, in de oude stad van Karachi, leeft nog steeds de onvoorwaardelijke trouw aan de Bhutto-dynastie.

Op gevels en op winkelruiten hangen afbeeldingen van de vorig jaar december vermoorde ex-premier Benazir Bhutto. Op sommige plakkaten is ook het silhouet te zien van haar vader, Zulfiqar Ali Bhutto, de oprichter van de PPP die dertig jaar geleden door de dictator Zial ul-Haq werd opgehangen. ,,We zijn opgelucht dat de dictator Musharraf nu vertrokken is. Wij beschouwen hem hier als de moordenaar van Benazir Bhutto”, zegt M. Saleem Hingoro, geboren en getogen in Lyari, en sinds 2002 parlementslid namens de PPP in de assemblee van Sindh, de provincie waartoe Karachi behoort. President Musharraf trad een week geleden terug na bijna negen jaar het land geleid te hebben.

Ook in het flatgebouw waar Abdul Aziz en zijn familie wonen, hangen foto’s van Benazir Bhutto. „Toen ik hoorde van de moord op Benazir, ben ik in huilen uitgebarsten en ik heb veertig dagen gerouwd”, zegt een schoonzus van Abdul Aziz. „We hebben allemaal van Benazir gehouden. En daarvoor van haar vader”, zegt Abduls moeder. „Benazir zag er goed uit, en ze was dapper”, zegt ze. Alle vrouwen in de kamer knikken instemmend.

En nu, met Benazirs weduwnaar Asif Ali Zardari aan het hoofd van de PPP? Er valt een stilte. De jonge Firoza, negentien jaar, met een oranje sjaal losjes om haar hoofd, kan zich niet inhouden. „Ik koester niet al te veel hoop”, zegt ze met felle stem. „Hij heeft zijn positie alleen maar te danken aan het feit dat hij met Benazir was getrouwd. Zelf is hij niets. Hij is niet zoals de Bhutto’s. Daarom hebben we niet zo veel vertrouwen.”

Populair of niet, afgelopen weekeinde deed Zardari een nieuwe, mogelijk beslissende zet in het politieke drama dat zich in Pakistan voltrekt. Vorige week maandag trad president Pervez Musharraf af teneinde gedwongen afzetting door het parlement te voorkomen. Nu heeft Zardari laten weten zichzelf naar voren te schuiven – „op formeel verzoek van de PPP” – als kandidaat voor het presidentschap. Het nationale parlement en de assemblees van de provincies stemmen daarover op 6 september.

Politieke waarnemers in Islamabad houden nu ernstig rekening met een definitieve breuk in de regeringscoalitie met de Pakistaanse Moslimliga (PML-N) van ex-premier Nawaz Sharif. Sharif heeft al verschillende malen de eis op tafel gelegd dat alle vorig jaar door Musharraf ontslagen rechters in het land in functie worden hersteld. Inclusief opperrechter Iftikhar Mohammad Chaudhry. Maar, in weerwil van eerdere toezeggingen, houdt Zardari de boot af.

Zardari heeft meer tijd nodig om er over na te denken, zegt hij. In een interview zei hij dit weekeinde bovendien dat eerder gemaakte politieke afspraken niet „heilig” zijn, in tegenstelling tot koranteksten. Los daarvan laat Zardari nog in het midden wat voor soort president hij eigenlijk wil worden: één met de bevoegdheid om het parlement naar huis te sturen (zoals Musharrafvoor zichzelf had geregeld via een amendement op de grondwet) of één met een louter ceremoniële taak.

Jazeker, zeggen Abdul Aziz en zijn huisgenoten, ze volgen de ontwikkelingen op de voet. Maar helemaal begrijpen doen ze het politieke spel niet, geven ze eerlijk toe. „Benazir heeft vorig jaar gezegd dat opperrechter Chaudhry haar rechter was, en dat ze alle rechters in functie zou herstellen als ze aan de macht zou komen. We kunnen nu niet beoordelen waar de aarzeling van Zardari vandaan komt. We kunnen het grote geheel niet overzien”, zegt een nicht van Abdul.

Heeft het misschien te maken met de vrees van Zardari, ooit ‘Meneer 10 procent’ genoemd, dat Chaudhry oude rechtszaken tegen hem wegens corruptie gaat heropenen? Zardari heeft jarenlang als verdachte in de gevangenis gezeten. Opnieuw is het even stil in de kamer. Dan schiet de moeder van Abdul in de lach. Ook haar zuster, die nog ouder is dan zij, maar niemand weet precies hoeveel ouder, moet grijnzen.

Maar even later is de stemming weer ernstig. „We hopen dat de nieuwe regering ons banen gaat geven. Dat is het belangrijkste”, zegt Abdul Aziz. Hij en zijn gezin kunnen zich hoogstens twee maaltijden per dag veroorloven. Meel kostte vorig jaar 22 rupees per kilo, nu bijna veertig. Melk ging van 22 rupees naar 48 rupees. Vlees en vis zijn helemaal onbetaalbaar geworden. Rijst en de duurdere groenten zijn ook van het menu geschrapt.

Iedereen moet nu een steentje bijdragen. Kulsum (40), met twee dochters en twee zonen en wier echtgenoot werkloos is, is nu poetsvrouw. Drieduizend rupees krijgt ze in de maand. Haar zuster betaalt de school (zeshonderd rupees per maand) voor haar zestienjarige dochter, want een goede opleiding vindt ze belangrijk.

Van sparen komt niets. Hoewel. Na de ramadan volgende maand gaan de moeder van Abdul Azis en haar zusters met nog wat familie-leden op bedevaart. Ze hebben al wat geld bij elkaar gelegd voor de huur van een busje. Ze gaan naar Larkana, ruim driehonderd kilometer ten noorden van Karachi in de provincie Sindh. Daar is het graf van de Bhutto’s.

    • Wim Brummelman