Lil Wayne en zijn schitterende straatleven

Tha Carter III van rapper Lil Wayne is een van de snelst verkopende albums in de VS.

Hoe twee voormalige drugshandelaren en een briljante rapper de muziekindustrie veroverden.

Rapper Lil Wayne in Amsterdam. Foto Andreas Terlaak Rapper Lil Wayne | Amsterdam | 04-08-2008. Foto: Andreas Terlaak Terlaak, Andreas

. De Amsterdamse coffeeshop De Rokerij is omgebouwd tot hiphopetalage. Overal hangen zwarte mannen met glinsterende kettingen en rode ogen. Er trippelen welgevormde meisjes rond in strakke jeans, hoge hakken en nauwsluitende topjes die lolly’s uitdelen en drankjes serveren. De fictie van de hiphopclip wordt, ook op wat gewoon een interviewdag is, nauwlettend vastgehouden.

Bij de toiletten overleggen twee meisjes over hun outfit. „Trek jij díe aan?” „Ja. Maar ik heb ook nog van die pornohakken met zwart lak bij me hoor…”

De rondhangende mannen zien er met hun blinkende sieraden en tatoeages uit als archetypische rappers maar zijn feitelijk dienaren die door hun bazen worden aangesproken als voetvolk. De belangrijkste baas is Bryan ‘Birdman’ Williams (39) die begin jaren negentig in New Orleans het onafhankelijke platenlabel Cash Money Records oprichtte met geld dat hij in de drugshandel verdiend had – bird is straattaal voor een kilo cocaïne.

Birdman zit tegenover de coffeeshop op het terras van Pizza Pino en duwt een bord kipfilet op een bedje van pasta naar een assistent en snauwt zonder hem aan te kijken: „Chop that up for me…” Hij is geen hiphopmiljonair geworden om zijn eigen kipfilet te moeten snijden.

Met de release van Tha Carter III van Lil Wayne heeft het label van Birdman begin juni 2008 een mijlpaal bereikt. Het is het eerste album sinds The Massacre van 50 Cent uit maart 2005 waarvan in de Verenigde Staten in de eerste week meer dan een miljoen exemplaren werden verkocht. Birdman hangt luidkeels gapend onderuit op het terras van de pizzeria en zegt dat zijn label bewijst dat er geen crisis is in de muziekindustrie. Hij slaat op de tafel: „Van Wayne’s volgende album verkopen we er een miljoen in één dag!”

Birdman nam Lil Wayne (25) op zijn zevende onder zijn hoede en zag hem uitgroeien tot de populairste en meest besproken rapper van de laatste jaren. Volgens Birdman heeft dat maar één reden: hard werken. In de jaren voordat Tha Carter III uitkwam was er wekelijks nieuwe muziek van Lil Wayne te horen via mixtapes en gastoptredens op albums van andere artiesten. Hij verlaat alleen de studio om op te treden en interviews te geven. Birdman: „Hij is een genie en hij groeit elke dag. Hij wil foutloos zijn. Zijn gedachte is: hoe harder ik werk, hoe beter ik word.”

Lil Wayne drinkt warme chocolademelk in een speciaal voor hem ingericht donker hoekje in De Rokerij en sabbelt aan een dunne wietsigaar. Hij beaamt de woorden van zijn stiefvader: hij is een goede rapper geworden omdat hij elk uur van de dag in de studio zit en muziek aan het opnemen is. Lil Wayne wist op zijn achtste dat hij rapper wilde worden. „De videoclips spraken me aan.” Hij heeft sindsdien non-stop gewerkt en omringd door oudere gangstarappers in de studio zijn eigen muzikale identiteit ontwikkeld.

Het heeft van hem een briljante, boeiende rapper gemaakt. Lil Wayne heeft de ketens van formulerap van zich afgeschud en is gaan experimenteren met zijn rapstijl, met muziekgenres, met concepten. Hij rapt stoere drugsdealerverhalen met trage tong maar zingt ook met een kermende bluesstem over liefde. Mengt reggae met de fris stuiterende onderbuikdrums van zuidelijke rap en verklaart vol overtuiging dat hij the best rapper alive is.

Over zijn nieuwe succesalbum heeft de hardwerkende rapper niet zo lang nagedacht. Hij vertelt dat hij doorgegaan is met opnemen tot moedermaatschappij Universal zei dat het af was. „Ik ben ze gewoon nummers blijven sturen; er zat geen concept achter behalve er hard tegenaan gaan.”

Birdman zegt dat hij Lil Wayne elke dag vertelt dat hij van hem houdt. Met zijn stiefzoon als superster heeft hij eindelijk een succesvolle rapper op zijn label die bij hem is gebleven. Ander jong raptalent heeft één voor één Cash Money Records verlaten omdat ze vonden dat baas Birdman te veel geld voor zichzelf hield.

Birdman en zijn oudere broer Ronald ‘Slim’ Williams stonden al ver voor hun internationale succes in de muziekwereld bekend om de excessieve wijze waarop ze met hun welvaart pronkten. Ze leefden door hun drugswinsten als gettosterren en hadden een onweerstaanbare aantrekkingskracht op raptalent dat opgroeide in de armoede die door orkaan Katrina omhoog werd gewoeld. Het nu ingeburgerde woord ‘bling’ werd voor het eerst gelanceerd door hun platenlabel.

Birdman was altijd de meest zichtbare van de broers. Hij rapt zelf ook, in een aanstekelijke, achteloos lompe stijl. Draagt het liefst diverse platinakettingen over elkaar. Sieraden lichten op vanuit mond, oorlel en de gigantische wijzerplaat van zijn horloge. Hij vat de uitstraling van zijn label op het Amsterdamse terras samen als hood rich; iemand die in de achterbuurt is opgegroeid en die schaamteloos alle vergaarde welvaart etaleert. „We verkopen een gevoel. Realiteit. Geld. Flitsende auto’s. Mooie dingen. Wanneer er genoeg welvaart is? Nooit.”

Oudere broer Slim houdt zich doorgaans meer op de achtergrond. Hij draagt nauwelijks sieraden, is ver over de twee meter, heeft een wegdraaiend oog, scheef gegroeide benen en een gezicht met de uitstraling van gebarsten asfalt. Slim vertelt in Amsterdam dat de dealers van hun straatverleden hebben geleerd dat je het publiek voortdurend met je product moet confronteren en dat ze diezelfde les nu toepassen in de muziekindustrie. „We brengen veel uit om te zorgen dat je ons blijft zien. Net als op straat moet je elke dag blijven inhakken op de boom totdat hij omvalt.”

Volgens Slim gaat de allereerste rap die het product Lil Wayne opnam over Hollygrove, de buurt waarin hij opgroeide. „Hij zat altijd bij ons in de studio, zoog alles in zich op. Hij was negen of tien jaar oud en zijn stem was nog zo klein en zacht dat je hem nauwelijks kon horen.”

Lil Wayne heeft in zijn schimmige hoekje in de coffeeshop alle vragen kortaf maar vriendelijk beantwoord met een luie stem en ontspannen houding. Maar nu ontwaakt hij uit zijn prettige loomheid en klinkt hij boos. Heeft die Europese verslaggever tegenover hem werkelijk zijn ervaring met het straatleven in twijfel getrokken?

Lil Wayne werd bekend met loom gerapte verhalen uit hetzelfde idioomboek dat zoveel hiphopmiljonairs gebruiken. Bitches en bling. Kogels en cocaïne. In het derde couplet van het nummer I’m A D-Boy van zijn vorige album Tha Carter II, beschrijft de rapper beeldend hoe hij ’s ochtends boven het fornuis cocaïne uitkookt voor de hele buurt en pas daarna zijn ‘bitch’ in de keuken laat om voor hem een ontbijtje klaar te maken. Het rapnummer dat hem het meest beïnvloed heeft, is Mind playing tricks on me van gangstarappers Geto Boys uit Houston, Texas. „Als artiest houd ik van het gangstagedeelte; dat zit in me vanaf de geboorte.”

De vraag was waar hij zulke gedetailleerde beschrijvingen van een gewelddadig bestaan als drugsdealer vandaan haalt, terwijl hij sinds zijn elfde onder contract staat bij het legendarisch welvarende Cash Money Records. Lil Wayne vertelt bestraffend dat hij op zijn vijftiende pas werkelijk succesvol werd met muziek, dat hij daarvoor door de entourage van zijn platenlabel werd blootgesteld aan allerlei ‘shit’ waar hij geen voorbeelden van wil geven en dat het straatleven in zijn stad geen cliché of modeverschijnsel is.

„Het straatleven is waar ik vandaan kom. We zijn onfortuinlijk en worden de straat op gedwongen. Niemand kan zeggen dat we voor dit leven kiezen. Jij bent ook gedwongen om jouw leven te leiden; dit is ons leven.”

Op Tha Carter III is Lil Wayne veel minder de straatrapper die hij voorheen was. Maar de spanning en de overdadig getoonde welvaart van het schitterende straatleven zijn de hoekstenen van het succes van Cash Money Records. En hun rappers doen massaal alsof ze over hun eigen leven rappen omdat al dan niet vermeende authenticiteit hun muziek een extra dramatische lading geeft. Slim zegt dat zijn platenlabel een verhaal verkoopt zoals andere bedrijven films verkopen en dat ze voor al hun artiesten een eigen identiteit creëren. „Wanneer je wilt dat fans je volgen, moet je een imago hebben.”

Lil Wayne geeft toe dat mensen hiphop als actiefilm zien maar zegt dat hij daar als rapper niet van probeert te profiteren. „Ik meen alles wat ik zeg.”

Hij zou nog rappen wanneer hij er niets mee kon verdienen. „Ik móet rappen anders word ik gek.”

Een paar dagen later staat de platinumrapper op het podium in een volgepakte Melkweg. Hij doet nauwelijks een poging zelf te rappen omdat de vooraf opgenomen vocalen het publiek toch wel opzwepen. En speelt een amateuristisch stukje gitaar omdat hij denkt dat hij een rockster is. Aan het eind komt Birdman even het podium op, met een joint van formaat olympische fakkel in zijn handen, voor het pompende kijk-ons-eens-rijk-zijn-duet Stuntin’ like my daddy. Achter hen dansen de meisjes uit de coffeeshop zo wulps mogelijk.

Na het concert wacht Birdman backstage met een cameraploeg van MTV tot Lil Wayne klaar is om een interview te geven. De bezwete rapper onderstreept verveeld zijn status als nieuwe superster van de muziekindustrie. Hij komt in een rode badjas aanlopen, poseert heel even voor de camera en heeft zodra de lichten aanflitsen maar één ding te zeggen: „Je hebt Marilyn Manson of The Beatles nog nooit een interview zien geven na de show. Je had voor de show maar iets moeten vragen; I’m out.”