Genoeg journalistieke diepgang op Radio 1

De nieuwe programmering van Radio 1 staat dichter bij de belevingswereld van de luisteraar. Niet plat en ordinair, maar de publieke omroep waardig, betoogt Laurens Borst.

Vandaag is Radio 1 gestart met een programmering waarvan de nieuwsfunctie sterk is verbeterd en die ook meer rekening houdt met de luisteraar.

Alle veertien omroepen doen mee. De VPRO en VARA werken constructief mee, maar onder protest. Hoofdredacteur Kees Schaepman (VPRO) waarschuwde al eerder dat deze programmering tot vervlakking van de publieke taak zal leiden. Vorige week herhaalde hij zijn vrees in deze krant (Opinie, 21 augustus). Is zijn angst gerechtvaardigd?

‘Het juiste programma op het juiste moment’ is het uitgangspunt in de programmering.

Sterke programma’s als Met het Oog op Morgen, Langs de Lijn, Kunststof, Vroege Vogels, OVT en Kamerbreed blijven op hun vaste plek. Ook vertrouwde programma’s als Argos, Opium, Radio Kassa, Stand.nl en Radio Online krijgen weer een logische eigen plaats op de zender.

Nieuwe programma’s zijn er ook. Zo komt de NCRV met een gevarieerd lunchmagazine en de AVRO met een ambitieus gezondheidsprogramma.

Belangrijk en opmerkelijk nieuws wordt vanaf vandaag onmiddellijk door de NOS via nieuwsflitsen doorgegeven binnen alle programma’s. Nieuws, zodra het gebeurt. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar tot nu toe werd dat nieuws vaak opgespaard tot de nieuwsjournaals op de hele uren. Radio 1 wordt hiermee weer het snelste nieuwsmedium.

Hoewel er iedere week 2,5 miljoen mensen redelijk trouw naar Radio 1 luisteren, is de afgelopen jaren het marktaandeel flink teruggelopen en zet de daling nog steeds onrustbarend door.

Radio 1 is met een budget van ruim 17 miljoen euro de duurste publieke radiozender en wordt net als de andere stations met belastinggeld gefinancierd. Als het aandeel verder daalt, is het reëel om te veronderstellen dat die subsidie in gevaar kan komen. Onderzoek wijst uit dat (ex-)luisteraars kritiek hebben op sommige programma’s.

Ook blijkt dat juist goed gewaardeerde programma’s op het verkeerde tijdstip geprogrammeerd zijn. Vergelijk het met deze krant: stel dat de artikelen van de opiniepagina voortaan prominent de hele voorpagina zouden sieren. Hoe goed ook geschreven, de lezer verwacht daar wat anders. Gevolg bij de radio: luisteraars haken onnodig af of luisteren korter dan ze eigenlijk zouden willen.

Het is zorgelijk dat Radio 1 zijn luisteraars onvoldoende weet vast te houden, want het hoort bij de publieke taak van deze zender om een breed in nieuws geïnteresseerd publiek te bedienen met programma’s die niet alleen zijn gericht op de hoger opgeleide NRC-lezer, maar waarbij ook de lezers van bijvoorbeeld het Algemeen Dagblad zich thuis moeten voelen. Dat is niet eenvoudig, maar kiezen is geen optie met slechts één nieuwszender.

De omroepen hebben vrijwel unaniem besloten de keuze en aanpak van onderwerpen breder en gevarieerder te maken dan nu. Dichter bij de belevingswereld van de luisteraar. Niet plat, ordinair of oppervlakkig, maar op een manier die de publieke omroep waardig is. De omroepen zorgen gezamenlijk voor pluriformiteit, inhoud, diepgang en kwaliteit.

Uit het schrijven van Schaepman zou men de indruk kunnen krijgen dat de VPRO van Radio 1 verdwijnt of in een „luchtig” keurslijf wordt gedwongen.

Niets is minder waar. De VPRO heeft vanaf vandaag juist meer zendtijd op Radio 1. De VPRO belooft zelf iedere middag te komen met een anderhalf uur durend nieuw programma: Villa VPRO.

Ik heb met Schaepman afgesproken dat dit een hoogwaardig journalistiek programma zal worden met nieuwsmakende ambities, eigenzinnige invalshoeken en spraakmakende analyses. En iedere zaterdagmiddag komt er op verzoek van de VPRO een speciale weekendeditie van Argos, het journalistieke vlaggeschip van de VPRO en VARA.

Voor het populaire geschiedenisprogramma van de VPRO, OVT, is extra geld toegezegd om in het nieuwe seizoen aan te kunnen haken bij de nieuwe tv-serie Het verleden van Nederland. De VPRO profiteert ruimschoots van het extra budget dat voor de programmavernieuwing op Radio 1 is uitgetrokken. De marathoninterviews blijven en verhuizen naar de kerstweek.

Dit alles ter geruststelling van iedereen die de VPRO en Radio 1 een warm hart toedraagt. Wat van het verhaal van Schaepman overblijft, is dat van een omroep die vooral diep teleurgesteld is dat die na vele jaren van de ochtend naar de middag gaat verhuizen. Dat begrijp ik als oud-journalist heel goed. Welke journalist wil zijn programma nu niet aansluitend op het populaire Radio 1-ochtendjournaal uitzenden?

Vanaf vandaag is het daar de beurt aan Sven Kockelmann (KRO) met Goedemorgen Nederland Radio, gevolgd door het nieuwe EO-duo Tijs van den Brink en Arie Boomsma. Beide omroepen staan, net als trouwens de VPRO, borg voor journalistieke kwaliteit. Het is onterecht, misplaatst en beledigend om deze (en alle andere) omroepen en collega’s indirect synoniem te stellen met vervlakking.

Laurens Borst is zendermanager van Radio 1.

Het artikel van Kees Schaepman is na te lezen via nrc.nl/opinie.

    • Laurens Borst