Gebeurtenissen gezien uit optiek van de bedrieger

Hoe strik je Julia Roberts voor de hoofdrol? Heel simpel, zegt regisseur Dennis Lee: „Je nodigt haar uit voor de lunch.” De rest is een kwestie van timing, geluk en toeval.

Dennis Lee Foto Berlinale Dennis Lee, regisseur van de film Fireflies in the Garden (2008) FOTO: Berlinale Berlinale

Het begon met vuurvliegjes. „Er vlogen er honderden, nee duizenden in de achtertuin van het huis waar hij zijn jeugd doorbracht”, schrijft regisseur Dennis Lee ìn een emailcorrespondentie over zijn eerste lange speelfilm Fireflies in the Garden. Nadat Lee in 2004 een ‘Studenten Oscar’ kreeg voor zijn afstudeerfilm Jesus Henry Christ, ging het snel. Het script voor het semiautobiografische Fireflies in the Garden zwierf een tijdje door Hollywood, toen Lee besloot de film dan maar zelf super low budget te financieren. En toen kwamen geldschieters, de carte blanche en een ‘all star cast’ met hoofdrollen voor Julia Roberts, Willem Dafoe, Ryan Reynolds en Emily Watson. Een kwestie van timing, geluk en toeval, aldus Lee: „Mijn cameraman Danny Moder liet het scenario aan zijn vrouw Julia Roberts lezen. Daarop ontmoette ik haar in een café in de buurt van haar huis voor de lunch. Ze stelde me een paar vragen en bestelde een chocolate chip cookie als toetje. Ik nam me voor om kalm te blijven. Het was per slot van rekening Julia Roberts! Na de lunch zei ze me dat het tijd was om haar agent te ontmoeten. Dat is het wel zo’n beetje.” De film ging dit jaar op het Filmfestival Berlijn in première.

De vuurvliegjes vlogen ook in het gedicht van Robert Frost waar de film zijn titel aan ontleent. „In een cruciale scène zet Michael zijn vader Charles voor schut en ontmaskert hem als bedrieger, dat wat hij het meeste vreest”, aldus Lee.

„Het gedicht van Frost herinnert ons eraan hoe fragiel we zijn, hoe breekbaar en teer mijn hoofdpersonen zijn. Het leven, de liefde, alles wat we voor vanzelfsprekend aannemen, kan binnen een seconde verdwijnen. Die vuurvliegjes zijn als lichtflitsen op de levens van de hoofdpersonen. De dingen die in het duister blijven, moet de toeschouwer met zijn eigen ervaringen invullen. Het is een ‘slice of life’-film, een film die je een partje uit de levens van zijn hoofdpersonen presenteert.”

In Fireflies in the Garden worden de gebeurtenissen in gang gezet nadat de door Julia Roberts gespeelde mater familias tijdens een auto-ongeluk omkomt. Vanaf dat moment worden haar zoon, haar echtgenoot, maar ook haar jongere zusje en haar gezin, gedwongen zich rekenschap te geven van hun relaties met elkaar. Voor Lee was dat ook het startpunt van het verhaal: „Mijn eigen moeder stierf kort voor ik naar de filmacademie ging. Zij was de spil van de familie, degene die iedereen bij elkaar hield. Door haar dood werden wij gedwongen opnieuw te definiëren wat het is om een familie te zijn.

„Tijdens de film moet Michael, inmiddels een succesvol schrijver, ontdekken dat destructie geen basis is voor verhoudingen tussen mensen. Daarom publiceert hij uiteindelijk zijn boek niet. Hij is in staat een offer te brengen.”

Ook dat boek-in-de-film heet Fireflies in the Garden, waardoor boek, film en gedicht werken als verschillende vensters op het verleden. Lee legt uit: „Iedereen is bang voor dat boek. Wat staat erin? We nemen aan dat de flashbacks scènes uit het boek zijn, maar zeker weten doen we het niet. Elke flashback eindigt met een ‘point of view’-shot van iemand anders dan waarmee hij begon. We bekijken de gebeurtenissen vanuit het perspectief van iemand die misschien niet helemaal te vertrouwen is.”

‘Fireflies’ draait in 12 bioscopen. Recensie op nrc.nl/film

    • Dana Linssen