De Zomergasten zijn te goed voorbereid

De Spelen zijn voorbij. De komende vier jaar geen speculaties over de medaillespiegel. Mart Smeets zat dit weekend in Studio Sportzomer met ingehouden opwinding aan tafel met kroonprins Willem-Alexander. Met een glas rode wijn genoten de prins en Smeets nog eens na van de beelden waarin Alexander de winnende hockeydames kuste, op de tribune de Nederlandse sporters luidkeels aanmoedigde en van prinses Máxima die de menigte toeriep met „Hup Holland Hup”. „Ze is 100 procent Hollands”, had Alexander er nog aan toe te voegen en daar was Smeets ook erg mee ingenomen. „Hebben wij genoeg gezien van de niet zo leuke kanten van China? Ik heb mijn best gedaan maar ik wist niet waar ik moest beginnen”, merkte Smeets op in een poging om bij de prins naast vriend ook nog als journalist over te komen. De komende Spelen zijn in Londen, dus daar zal Smeets niet in gewetensproblemen komen.

Wie wel wist waar-ie moest beginnen als het gaat om onrecht in de wereld is Smeets’ NOS-collega Rik van de Westelaken. Hij reisde voor Nieuwsllink naar Azerbajdzjan om daar de persvrijheid te onderzoeken. Hij liep een week mee met collega-journalist en journaallezer Ilham Sarkhanli van Independent TV. Een behoorlijk foute keuze van de redactie van het programma, want de zender bleek een spreekbuis voor de regering van Azerbajdzjan, iets waar Sarkhanli geen enkel probleem mee had. Met zo’n hoofdpersoon valt er weinig te onderzoeken op het gebied van persvrijheid en censuur. Van de Westelaken had natuurlijk mee moeten lopen met een journalist die juist last heeft van de censuur en die niet kan zeggen of schrijven wat hij wil. Gelukkig liet Van de Westelaken het er niet bij zitten: het lukte hem om – kort en tussen de bedrijven door – relevante gesprekken te filmen met kritische journalisten van andere stations die wel degelijk slachtoffer waren geworden van opgelegde censuur. Een van hen was gedwongen naakt op de foto te gaan met twee prostituees. De foto’s werden dagenlang ingezet in een lastercampagne tegen de oppositiekrant De Vrijheid.

De serie Zomergasten lijdt dit jaar aan een teveel aan voorbereiding. De aflevering met socioloog Willem Schinkel leek soms een volledig door de gast zelf geconstrueerde monoloog. Ook de afleveringen met minister Plasterk en Junkie XL waren te veel voorbereide verhalen. Jammer, want presentator Bas Heijne kan meer dan een gast adequaat van het ene naar het andere fragment leiden.

Dat bleek vorige week in de aflevering met theatermaakster Annemarie Prins. Daar schuurden de presentator en zijn gast, trokken ze gezamenlijk conclusies over het leven. Ik heb erom zitten schaterlachen, en was ook ontroerd. Een mooie televisieavond met ruimte om een gesprek te laten ontstaan. Een ontmoeting waar ik als kijker graag bij wil zijn.

Willem Schinkel had zijn huiswerk te goed gedaan. De uitzending werd een college rond zijn theorieën over de moderne samenleving. Dat we met een nieuw perspectief naar onze maatschappij moeten kijken. Dat Europa een museum van de wereld is geworden.

Met menselijke emoties houdt hij zich niet bezig merkte hij op, dus werd de uitzending ook niet echt persoonlijk. Zijn betoog is fascinerend en Heijne wist het voor de kijker ook inzichtelijk te maken, maar ik geloof dat ik dan liever – in mijn eigen tempo – Schinkels boek lees.

Ik denk dat een Zomergast gewoon zijn fragmenten moet uitkiezen en de duiding daarvan samen met Heijne moet zoeken op de avond van de uitzending zelf. Ik ben benieuwd naar de uitzending van volgende week. Gast Joop van den Ende staat erom bekend dat-ie volledig in control is over alles wat-ie maakt en doet. Ongetwijfeld heeft-ie samen met zijn adviseurs al gestudeerd op een goede analyse over zichzelf.

    • Michiel van Erp