Israël bezorgd over gevolgen Georgische crisis

Blijft Rusland meewerken aan sancties tegen Iran? Gaat Moskou Syrië raketten leveren? Israël vraagt zich af wat de crisis rond Georgië voor het Midden-Oosten betekent.

Israël maakt zich zorgen over de gevolgen in het Midden-Oosten van de westers-Russische spanningen over Georgië. Syrië, een oude Sovjet-bondgenoot, sprak meteen zijn steun uit voor de Russische zijde in de crisis. President Assad maakte deze week in Moskou van de gelegenheid gebruik om nog eens te vragen om de levering van Russische raketten die Syrië al jaren wil hebben maar door Amerikaans-Israëlisch verzet slechts mondjesmaat heeft gekregen.

Dat vindt Jeruzalem heel problematisch, niet alleen omdat Israël en Syrië met elkaar in staat van oorlog verkeren, maar ook omdat dergelijke wapens in handen van de Libanese vijand Hezbollah kunnen eindigen.

Belangrijker nog is wat Rusland gaat doen met Iran, dat – anders dan Syrië – in Jeruzalem wordt gezien als bedreiging voor het overleven van de staat Israël. Tot dusverre heeft Rusland, zij het met tegenzin, meegewerkt aan internationale sancties bedoeld om het Iraanse nucleaire programma in te dammen. Maar zal Moskou in de toekomst nog meedoen met door het Westen gedreven projecten tegen de islamitische republiek, als het Westen Georgië blijft steunen? Bovendien heeft ook Teheran grote belangstelling voor Russische wapens, in het bijzonder S-300-luchtdoelraketten als verdediging tegen een mogelijke Amerikaanse of Israëlische aanval op zijn nucleaire installaties.

De Israëlische zorgen komen tot uiting in een stroom berichten over ontmoetingen, telefoongesprekken en geplande bezoeken van Israëlische leiders met Russische tegenhangers. Premier Olmert belde woensdag nog met de Russische president Medvedev en zou binnenkort naar Moskou willen gaan.

Het was ook geen toeval dat anonieme Israëlische regeringsbronnen twee dagen na het uitbreken van de Russisch-Georgische oorlog naar buiten brachten dat Jeruzalem al maanden eerder zijn wapenleveranties aan Georgië aanzienlijk had beperkt en dringende verzoeken om wapens had afgewezen. Tussen Israël en Georgië bestaan nauwe militaire betrekkingen – inclusief Israëlische militaire adviseurs – naar verluidt mede door toedoen van minister van Defensie Davit Kezerashvili, die in Israël heeft gewoond.

„We voerden enkele maanden geleden een evaluatie uit van de situatie in Georgië en realiseerden ons dat Georgië en Rusland op een ramkoers zaten. We hebben goede betrekkingen met beide en willen geen van beide steunen in dit conflict”, aldus een zegsman tegen de Jerusalem Post. Hij onderstreepte dat Israël nooit tanks of raketten heeft geleverd. Volgens de Israëlische legerradio zijn onder andere onbemande verkenningsvliegtuigjes verkocht, waarvan Rusland er in april een neerhaalde.

De krant Ha’aretz meldde dat Buitenlandse Zaken zelfs had geadviseerd tot een totale bevriezing van de wapenleveranties aan Georgië, uit angst voor Russische vergelding. De Jerusalem Post schreef dat Israël Georgië wil helpen „tot het punt waar die hulp Israëls eigen strategische belangen met de Russen begint te schaden”.

Volgens Ha’aretz heeft de Georgische crisis al geleid tot uitstel van de inspanningen de sancties tegen Iran te verscherpen omdat Teheran blijft weigeren het verrijken van uranium te bevriezen, zoals de VN-Veiligheidsraad eist. De ministers van Buitenlandse Zaken van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad (waaronder Rusland) plus Duitsland zouden volgende maand in New York in de marge van de openingszitting van de Algemene Vergadering over Iran praten. Maar, zo citeerde de krant een hoge diplomaat die bij de besprekingen van de ‘5+1’ is betrokken, „de kansen voor Russische steun voor het nieuwe initiatief voor sancties tegen Iran zijn bijna non-existent”.

Wat betreft de Syrische wapenverzoeken zei de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov donderdag dat Rusland bereid is wapens te leveren die „voor alles” een defensief karakter hebben en het strategisch evenwicht in de regio niet aantasten. Dat is natuurlijk een kwestie van interpretatie. Maar Syrië ontkende tegelijk Russische Iskanderraketten, een grond-grondraket voor de middellange afstand, te willen plaatsen zoals eerder deze week door Russische kranten was gemeld. Assad heeft net met een spectaculaire toenadering tot Frankrijk zijn internationale isolement weten te doorbreken en is niet van plan die winst met hoog spel in gevaar te brengen.

    • Carolien Roelants