‘Amerikaanse staatsschuld is een ziekte’

Ex-boekhoudchef van de VS David Walker trekt met zijn ‘Fiscal Wake-Up Tour’ door het land om Amerikanen te waarschuwen voor de gevaren van de enorme schuldenberg van hun land.

David Walker was tien jaar comptroller general – de opperboekhouder van de VS – en controleerde als hoofd van de Amerikaanse Rekenkamer in opdracht van het Congres de overheidsuitgaven. Hij werd in 1998 aangesteld door president Clinton, maar is onpartijdig. „Ook al ging alles goed op mijn werk” – en is ook niets bekend over eventuele conflicten – toch nam hij afgelopen maart ontslag.

Walker (1951) zegt dat hij meer ruimte wilde om zich op de „serieuze financiële problemen” te richten en in zijn functie was dat niet mogelijk. Nu is hij bestuurder van de Peter G. Peterson Foundation (PGPF), een stichting met als doel kwesties als de Amerikaanse schuldenberg op relatief ongebruikelijke wijze onder de aandacht te brengen. Walker begon al twee jaar geleden met videofilmpjes op Youtube over de staatsschuld. Ook trekt hij met zijn zogeheten ‘Fiscal Wake-Up Tour’ (gesteund door zowel linkse als rechtse organisaties) door het land. Tot nu toe deed hij 40 steden in 25 Amerikaanse staten aan. Op deze manier probeert Walker „een beweging op te starten die de druk op Washington kan opvoeren en politici verantwoordelijk kan houden voor het uitblijven van hun ingrijpen”.

Daar zijn toch verkiezingen voor?

„Onze democratie is disfunctioneel. Om als politicus herkozen te worden loont het om extreme standpunten in te nemen. Daardoor wordt de Amerikaanse bevolking niet op een gematigde en ongekleurde wijze voorgelicht en dat is zonde, want Amerikanen zijn slimmer dan van ze gedacht wordt.”

Waarom is de schuld een nauwelijks besproken onderwerp?

„Laten we eerlijk zijn, er is ook nogal wat aan de hand. Kredietcrisis. Benzineprijzen. Irak. Maar we moeten af van het aanpakken van alleen maar symptomen, we moeten ook de ziekte van de lange termijn durven aanpakken. Om te beginnen moet de overheid stoppen met meer te beloven dan ze kan waarmaken. We geven meer uit dan we hebben.”

U stelt dat Amerikanen ‘verslaafd’ zijn aan schuld. Hoe komt dat toch?

„Dat is cultureel bepaald. Onze maatschappij is gebouwd op consumeren, op geld uitgeven. We geloven altijd in kansen voor de toekomst, in dat morgen beter zal zijn dan vandaag. En als je die instelling hebt, neem je makkelijk risico’s. Net zoals met de huidige huizencrisis: velen dachten rijker te zijn dan ze waren. Maar het was papieren welvaart.”

Vijftien maanden geleden zei u: „Als de presidentskandidaten de schuld niet tot een van hun drie prioriteiten maken, dan zijn ze het presidentschap niet waard”. McCain noch Obama voldoet aan die eis.

„Nee. Maar ik vind dat nog steeds. Ik ben een babyboomer, Obama is tien jaar jonger. Onze generatie is de eerste generatie uit de geschiedenis van de Verenigde Staten die het land in een slechtere financiële conditie achterlaat dan ze het aantrof. Onacceptabel.”

Welke argumenten gebruiken uw tegenstanders?

„We hebben geen probleem. We groeien er wel overheen. We hebben weleens grotere schulden gehad. Want na de Tweede Wereldoorlog hadden we wel meer schuld – de schuld was eenvijfde groter dan onze economie. Over dertig jaar dreigt de schuld ruim twee keer zo groot te zijn als de hele Amerikaanse economie. Dat is feitelijk waar, maar wel misleidend. Het grote verschil is: na de oorlog leenden we van onszelf. Nu zijn we het aan andere landen verschuldigd.”

Bekijk filmtrailer, video’s van Walker en plannen Peterson via nrc.nl/economie