Weinig Russisch begrip voor de ‘zwartkonten’

De Russen scharen zich achter het optreden van het Kremlin in Georgië. De inwoners van de Kaukasus kunnen op maar weinig begrip rekenen.

„We moeten een atoombom op Georgië gooien”, zegt de 25-jarige Joera Matvejev. „Dan zijn we voorgoed van dat gevaar verlost.” Zijn 47-jarige vader Vitali verontschuldigt zich voor de uitspraak van zijn zoon. „Het komt doordat hij niet zelfstandig nadenkt, maar zijn informatie over de oorlog alleen van de televisie haalt”, zegt hij. „En de massamedia in Rusland verkondigen nu eenmaal alleen de opvattingen van de staat.”

Vader en zoon zijn verdeeld over de gewelddadige Russische reactie op de Georgische inval in Zuid-Ossetië. Hun tweedracht is een zeldzaamheid, want volgens opiniepeilingen van het onafhankelijke Levada Centrum en het Kremlingezinde Vtsiom blijkt dat een groot deel van de Russische bevolking eensgezind achter de beslissing van de leiders in het Kremlin staat om in de Kaukasus op grote schaal in te grijpen.

In de peiling van het Levada Centrum steunt 71 procent van de Russen dat besluit, is 21 procent neutraal en heeft slechts 2 procent begrip voor Georgië. De peiling is gehouden onder 2.100 mensen in de hele Russische federatie.

„Die 71 procent zijn in de eerste plaats hoogopgeleide Russen met een goede baan, die in Moskou of andere grote steden wonen”, zegt de socioloog Boris Doebin, hoofd onderzoek van het Levada Centrum. „Zij zien de regering als de garantie voor hun welstand. Voor hen doet het er niet toe of, waar en waarom Rusland oorlog voert. Ze zullen de regering altijd steunen.”

Volgens Doebin is er nog een tweede factor voor die hondentrouw aan te wijzen. „De massamedia in Rusland vertolken slechts het officiële standpunt. Daar kun je je als burger mee verzoenen of niet. Die 71 procent doet dat zonder aarzeling.”

Doebin brengt wel nuance aan in die grote mate van steun. „Eigenlijk steunt maar 50 procent van de bevolking het Kremlin”, zegt hij. „Want de helft van alle ondervraagden geeft toe dat ze niet goed begrijpt wat er precies aan de hand is in de Kaukasus.”

Vervolg Georgië: pagina 5

Oorlog sterkt Medvedev

Doebin stelt dat de helft van de mensen die zeggen niet te weten waar het over gaat, blindelings de regering steunt en komt zo op 71 procent voor het Kremlin.

Nog meer nuancering is te vinden in de groep Russen die het regeringsbeleid niet steunt. Zo’n 18 tot 30 procent van de ondervraagden meent volgens het onderzoek dat het huidige geweld een destabilisatie van de hele Kaukasus tot gevolg kan hebben en ziet het Russische optreden als een groot gevaar. „Het zijn voornamelijk idealistische jongeren, die bang zijn voor een verslechtering van de relatie tussen Rusland en het Westen. Zij hebben het Westen nodig, omdat ze willen reizen en westerse producten willen kopen.

„Hun mening wordt gedeeld door de inwoners van kleine steden en dorpen, die ver van het politieke centrum wonen. Zij menen dat de regering beter niet naar Zuid-Ossetië kan gaan en haar aandacht beter aan de eigen dorpen en steden op de Noord-Kaukasus kan besteden waar het onrustig is. Zij hebben wel sympathie voor de burgers van Abchazië en Zuid-Ossetië, omdat die ook in de periferie wonen.”

En hoe denken de Russen over een onafhankelijk Abchazië en Zuid-Ossetië? „Van de ondervraagden is slechts 30 à 35 procent voor onafhankelijkheid, 41 procent wil die gebieden inlijven bij Rusland en bijna niemand wil dat Georgië het er voor het zeggen krijgt.”

Opvallend is dat de oorlog president Medvedev een eigen gezicht heeft gegeven. Doebin: „De meerderheid heeft niet het gevoel dat Medvedevs imago is vergroot. Maar wel beseffen ze nu voor het eerst dat we een andere president hebben dan Poetin. Al geloven ze niet dat hij onafhankelijk van Poetin zijn beslissingen kan nemen.”

Bewoners van de Kaukasus, zowel binnen als buiten de Russische grenzen, hebben onder veel Russen een negatieve reputatie. ‘Zwartkonten’, luidt hun bijnaam. Zijn die opvattingen veranderd, nu de Zuid-Ossetiërs door het Kremlin als weerloze slachtoffers worden neergezet? „Het is het resultaat van de berichtgeving in Russische massamedia”, zegt Doebin. „Die leggen voortdurend uit dat Rusland ingreep omdat ‘Russen elkaar nooit in de steek zullen laten’. De Zuid-Ossetiërs hebben de afgelopen maanden tenslotte massaal de Russische nationaliteit gekregen. Bijna niemand van de ondervraagden maakte zich voor het losbarsten van de oorlog druk over de Zuid-Ossetiërs of hun conflict met Georgië. Voor hen waren het allemaal Kaukasiërs. Maar nu voert het Kremlin als voornaamste reden voor het ingrijpen ineens aan dat Russische burgers moeten worden beschermd.”

En hoe wordt het conflict op geopolitiek niveau beschouwd? Doebin: „Volgens 70 procent van de ondervraagden is de oorlog het gevolg van de verhouding tussen Rusland en de Verenigde Staten. Slechts 30 procent denkt dat het door de slechte verhouding tussen Georgië en Rusland komt. Terwijl Georgië de afgelopen twee jaar toch een van Ruslands belangrijkste vijanden was.”