Uitmelken karikatuur

Nas foto Getty NEW YORK - FEBRUARY 07: Rapper Nas appears onstage during BET's 106 & Park on February 7, 2007 in New York City. (Photo by Scott Gries/Getty Images) *** Local Caption *** Nas Getty Images/AFP

cd hiphop

Nas:Untitled

Nas is een rapper op zoek naar een verhaal. In het begin van zijn carrière had hij dat niet nodig. Op zijn debuut Illmatic (1994) maakten topproducers uit New York topbeats voor een nieuwe, hongerige toprapper en die combinatie van kwaliteit was een muzikaal verhaal op zichzelf. In zijn daaropvolgende carrière bleef Nas een zeer vaardige rapper, of hij nou de filosoof of de maffioso uithing. Zijn muziek was kundig, maar miste vaak urgentie.

Zijn vorige album noemde Nas Hip Hop Is Dead (2006). Dat vond hij niet echt, maar het was een slim concept dat de aandacht richtte op zijn unieke kwaliteit als gepassioneerde, kritische en poëtische verteller. Dit album heet eigenlijk Nigger, maar dat durfden platenmaatschappij en rapper toch niet aan, dus is de officiële titel Untitled. Met controversiële albumtitels probeert Nas niet alleen aandacht te trekken, maar zijn muziek een overkoepelend verhaal te geven.

Als rapper leeft Nas op veel nummers nog steeds op eenzame hoogte. In ‘Queens Get The Money’ geeft hij 50 Cent er in felle spoken word zo poëtisch van langs, dat die het zelf vermoedelijk niet eens opmerkt. In ‘Breathe’ klinkt hij alsof hij de stress uit zijn lichaam blaast, terwijl hij woorden en ritme prachtig met elkaar verweeft. En in ‘Fried Chicken’ zingt hij, op een ontspannen productie van Mark Ronson, samen met Busta Rhymes een liefdevolle ode aan fastfood dat de gezondheid van de ‘nigger’ ondermijnt.

Het hoofdthema van Nas is ditmaal: je kunt als zwarte man alleen verliezen door te voldoen aan de karikatuur van de ‘nigger’ zoals de blanke wereld hem ziet. Het is zodoende ook kritiek op de hiphopcultuur waarin Nas zich beweegt en waarin die karikatuur tot de laatste dollarcent wordt uitgemolken. Het is regelmatig alsof Public Enemy’s Chuck D. aan het woord is, met verwijzingen naar Nation of Islam-voorman Louis Farrakhan, de leugens van president Bush en de hersenspoelende media.

Maar het is geen 1988 meer – het jaar van Public Enemy’s It Takes A Nation Of Millions To Hold Us Back waar Nas ook naar verwijst – en de kritiek wordt op dit album met veel minder muzikale overtuigingskracht gebracht.

Bij Public Enemy klonk het als een revolutie, terwijl Nas te vaak kiest voor flinterdunne beats, slappe keyboardkitsch en belabberde r&b-refreintjes. De raps moeten alles dragen, maar Nas herkauwt thema’s in plaats van het oude verhaal nieuw leven te geven. Daar verandert één liedje over Obama niets aan.

    • Saul van Stapele