Oerversie Sacre du Printemps

Zes danseressen uit de choreografie van Le Sacre du printemps in 1913 foto uit The Ballets Russes and Its World ( 1999)

Het idee van de dirigent Michael Willens om de ‘oerversie’ van Stravinsky’s Sacre uit te voeren (Cultureel Supplement, 15 augustus) is discutabel, omdat men dan ook moet uitgaan van de zogenaamde Franse School van houtblazers en hoorns. Het type instrumenten is waarschijnlijk nog te vinden, maar de manier van het bespelen is ook in Frankrijk bijna verdwenen. Dus je bent er nog niet met de darmbesnaring van de strijkers.

Verder zal Willens ook enkele passages veranderen (pizzicato in plaats van arco) en gaat hij ook de componist verbeteren, door bijvoorbeeld de Guiro weer toe te voegen uit de versie van 1913. Stravinsky heeft vermoedelijk in de tweede versie in de jaren veertig de guiro verwijderd omdat het instrument niet paste in de Russische sfeer (de guiro behoort tot de Zuid-Amerikaanse percussie-instrumenten).

Het is waar dat de meeste symfonieorkesten haast niet meer van elkaar te onderscheiden zijn, misschien als uitzondering nog de Wiener Symphoniker. Men herkent in opnamen de orkesten nog wel in de akoestiek van de zaal, zoals bijvoorbeeld de grote zaal van het Concertgebouw.

Om een idee te krijgen van de klank van het orkest van 1913, kan men luisteren naar de opname die Pierre Monteux gemaakt heeft in 1956 met het Parijs Conservatorium Orkest (Decca). Hierin is nog wel te horen hoe een Frans orkest klonk. Monteux heeft de première van de balletuitvoering en de eerste concertuitvoering gedirigeerd.

Het is een loffelijk streven om zo veel mogelijk te proberen de oorspronkelijke uitvoering te benaderen, maar dan mag je de partituur niet zodanig veranderen dat de tekst gecorrumpeerd weergegeven wordt.

    • Hans Neuburger