Nuance of niet, Olive blijft toch een verbitterde bitch

Elizabeth Strout: Winter. Vertaald door Marijke Versluys. Atlas, 334 blz. €19,90

Elizabeth Strout: Winter. Vertaald door Marijke Versluys. Atlas, 334 blz. €19,90

De oorspronkelijke titel van dit boek is Olive Kitteridge: een roman in korte verhalen, maar een juistere titel zou zijn geweest Crosby, Maine: een roman in korte verhalen. Want meer dan een portret van een eigenzinnige en niet altijd even sympathieke vrouw is Strouts nieuwste roman een portret van het stadje waar deze Olive woont, en van de goeddeels bejaarde bewoners. Het boek is geen raamvertelling, omdat alles geschreven is vanuit het perspectief van de alziende verteller.

Met Olive Kitteridge beurtelings als hoofdpersoon, bijfiguur en passant worden de grote en kleine drama’s achter de voordeuren van de bewoners van het kustplaatsje beschreven. Huwelijken vallen uiteen, kinderen verdwijnen, bejaarde vrijages worden serieus overspel. Er wordt gestorven en geboren, er is depressiviteit en zelfmoord, het lijkt, kortom, het leven zelf wel. En terwijl het merendeel van de verhalen andere hoofdpersonen heeft, is Olive Kitteridge overal aanwezig, voor op het toneel of in de coulissen.

Strout vlecht dit alles op een uiterst aangename manier door elkaar, in het passende tempo van het dorpsleven. Niet alleen Olive, maar ook andere hoofdfiguren duiken in een volgend verhaal weer als passanten op en omgekeerd, waardoor uiteindelijk een hecht vlechtwerk ontstaat dat inderdaad als een roman gelezen kan worden.

Naar het eind toe, als Olive Kitteridge er alleen voor staat, komt de nadruk in de vertelling steeds meer op haar te liggen; ze heeft tot dan een op het oog weinig sensationeel leven gehad. Haar huwelijk met de goeiige Henry, diens dood, het huwelijk, de scheiding en het nieuwe huwelijk van haar enige zoon Christopher, die uiteraard beide keren trouwt met door Olive gehate vrouwen.

Strout speelt bekwaam met de tijd in deze verhalen. Haar Olive krijgt gaandeweg steeds genuanceerdere trekken die haar, in de interactie met de andere stadsbewoners, bepaald niet sympathiek maken. Het zijn die wrokkige en bitse kanten die de verhalen hier en daar op een prettige manier doen schuren. Maar het bewonderenswaardigste is dat Strout deze roman uiteindelijk rond krijgt in een subtiele variëteit aan stijlen, aangepast aan de stemming van de vertelling. Zo is ‘Deining’, een verhaal over het eerste huwelijksfeest van Christopher, een zwarte komedie in het klein, terwijl een ander hoogtepunt, ‘Een andere weg’ over een heuse gijzeling, absurdistische trekken krijgt die het tot mooi materiaal voor een film van de Coen Brothers zou maken.

Niet alles is even goed in deze roman. Het slot is beslist te sentimenteel en in sommige verhalen is Olive’s aanwezigheid er te veel met de haren bijgesleept om de formule vast te houden. Het boek was zeker krachtiger geworden als Strout enkele zwakkere verhalen had geschrapt. Maar dit zijn secundaire overwegingen. Winter is een overtuigende en ingenieus geconstrueerde roman die in andere handen makkelijk een gladde feelgood-vertelling was geworden.