Na legalisering ging seksbranche verder ondergronds

NieuwsanalyseLegalisering had de maffia uit de prostitutiebranche moeten weren. Maar het is alleen maar erger geworden.

Paspoortvervalsing, uitbuiting, mishandeling en vooral een goed georganiseerd maffiacircuit van vrouwenhandel. Tien jaar geleden omschreef een speciaal team van de Amsterdamse politie in een vertrouwelijk rapport de wereld van het prostitutiecircuit op de Wallen bloot. Er waren daar toen minstens 27 netwerken van vrouwenhandelaren actief. En een uitgebreid netwerk van straatpooiers.

Vrouwen die vaak zeven dagen per week en zestien uur per dag achter de ramen stonden. Die voor een paar duizend euro aan andere handelaren werden doorverkocht. Hun zogenaamde ‘beschermers’ handelden in vervalste identiteitspapieren, drugs, wapens en medicijnen.

Het vertrouwelijk rapport daarover, Rood licht valse hoop verscheen aan de vooravond van legalisering van de raamprostitutie. Legalisering zou aan die wantoestanden een einde maken, was toen de hoop van de politie.

Afgelopen maand, tien jaar later, bleek uit de rapportage Schone schijn van de Nationale Recherche, uitgevoerd in opdracht van het Openbaar Ministerie, dat van dat doel weinig is terechtgekomen. De gelegaliseerde prostitutiebranche is niet minder crimineel geworden, hooguit verder geprofessionaliseerd als het om uitbuiting en vrouwenhandel gaat.

50 tot 90 procent van de raamprostituees in de grote steden is slachtoffer van vrouwenhandel, schatten politiedeskundigen. Terwijl de ‘bestuurlijke drukte’ in het prostitutiecircuit in die tien jaar juist is toegenomen: fiscus, arbeidsinspectie, vreemdelingenpolitie, politie en gemeenteambtenaren lopen er rond, maar herkenden de meest primaire signalen van vrouwenhandel niet. De zedenpolitie kampt met gebrek aan mankracht. De fiscus wisselt nauwelijks dossiers uit met de politie en werkt ook amper mee met strafrechtelijke onderzoeken. En het Openbaar Ministerie liet tientallen strafzaken ‘op de plank’ liggen.

En de slachtoffers zelf ontkennen vaak hun eigen rol of trekken aangiftes weer in, beducht als ze zijn voor represailles. Legalisering van de prostitutie is een succes, was de afgelopen jaren dan ook de boodschap. Niet alleen in formele kabinetsrapporten aan de Tweede Kamer, ook in politieverslagen en wetenschappelijke onderzoeken. De praktijk was anders, maar niemand zag dat.

Het Openbaar Ministerie wil daar nu verandering in brengen. Justitie gaat op grote schaal samenwerken met de fiscus, gemeenten met raamprostitutie en andere overheidsinstellingen. Desnoods door het uitwisselen van vertrouwelijke strafrechtelijke dossiers in een vroeg stadium. Amsterdam maakte begin dit jaar al bekend dat er gesaneerd wordt in het bordeelcircuit in de stad. Omdat prostitutie simpelweg niet van criminele invloeden te zuiveren is.

Ook minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) wil zuivering van de prostitutiebranche, onder meer door iedereen die „seksuele diensten aanbiedt”, vergunningsplichtig te maken. Hij wil verder straatverboden voor pooiers mogelijk maken en de minimumleeftijd van prostituees verhogen van 18 naar 21 jaar. Hoewel dat laatste complex is, omdat daarvoor de hele zedelijkheidswetgeving op de schop moet.

Maar het is de vraag of sanering van de gelegaliseerde seksbranche de oplossing is. Die legalisering heeft in de praktijk hetzelfde opgeleverd als de legale softdrugsmarkt. In de praktijk maakt de drugsmaffia daar op grote schaal de dienst uit. In de prostitutie speelt daarbij nog een ander probleem. Want het traditionele raambordeel of de club is op zijn retour, zo bleek anderhalf jaar geleden uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken.

De hoerenloper zoekt zijn heil steeds meer in de alternatieve circuits, die van de sekssauna, massagesalon, escortbureau, thuiswerkers en zelfs Chinese kapsalons. Een circuit waar al helemaal geen controles of vergunningsvoorwaarden voor gelden. Die wereld is voor justitie, de fiscus en lokale controleurs onbekend terrein. Met alle mogelijkheden voor het maffiacircuit van dien.

In het rapport Schone schijn wordt daarover alleen vermeld dat die wereld nauwelijks bekend is, maar wel zo snel mogelijk in kaart moet worden gebracht. Dat kan mogelijk door de hoerenloper zelf aan te pakken. Die is nu alleen strafbaar als hij doelbewust naar vrouwen gaat die slachtoffer zijn van mensenhandel.

Uitbreiding daarvan met een verbod om prostituees in het illegale circuit te bezoeken, kan voorkomen dat de branche verder ondergronds gaat.

    • Jos Verlaan