Bordeelwet mislukt

Sinds 2000 is er discussie over de vraag of de ‘legalisering’ van de prostitutie uit ideële en pragmatische motieven is geslaagd. Zijn de misstanden in de seksbedrijven weggenomen? Is de juridische, sociale en economische positie van de prostituee verbeterd? Deze maand verscheen het politierapport Schone Schijn over de ‘raamsector’ dat aan veel illusies een eind maakt. Deze branche, waar politie, GGD, gemeente en fiscus in- en uitlopen, wordt gekenmerkt door wrede, corrupte en maffiose praktijken. De zogeheten ‘Sneep’-zaak tegen een bende mensenhandelaren bracht misstanden aan het licht die maar moeilijk zijn te rijmen met het beeld van de beschaafde rechtsstaat Nederland.

In de hele Randstad is sprake van slavernij en uitbuiting van duizenden vrouwen. Hun lichamen worden onder dwang aantrekkelijker gemaakt en met tatoeages gemerkt. Artsen stellen zich zo dienstbaar op dat groepskorting mogelijk is. De vrouwen staan bloot aan mishandeling, uitbuiting en vernedering. Naar schatting 50 tot 90 procent werkt onvrijwillig. Een cijfer dat hallucinant kan worden genoemd.

Dat dit zich voordoet bij de meest publieke vorm, de raamprostitutie, doet het ergste vrezen voor de verborgen circuits. De parenclubs, sauna’s en anonieme bordelen. Duidelijk is dat wie naar de raamprostituees gaat, vrijwel altijd mensenhandel en slavernij bevordert.

Het overheidsapparaat is dus onmachtig gebleken om de vrouwen te beschermen, de opsporing te organiseren en de verantwoordelijken voor de rechter te brengen. Fiscus, gemeente, Immigratie- en Naturalisatiedienst, en politie werken onvoldoende samen, zaken belanden op de plank, informatie blijft liggen. Jarenlang hebben overheidsdiensten niet goed om zich heen gekeken en signalen niet op waarde geschat.

De conclusies in het rapport tonen doorslaggevend aan dat de legalisering van de prostitutie is mislukt. Vermoedelijk zijn de problemen in de prostitutiesector sindsdien verergerd.

Alleen door zeer fors in te grijpen kan het beleid dat prostitutie als neutrale dienstverlening bejegent, nog worden gered. Of moet het hele vraagstuk op de helling? Is betaalde seks, het lichaam als koopwaar, wel principieel te beschouwen als hooguit een wat bijzondere vorm van horeca? De grove aantasting van de menselijke waardigheid, de vernedering en de aanslag op de individuele humaniteit die zich duizenden vrouwen hier moeten laten welgevallen, brengt vaste opvattingen over prostitutie aan het wankelen. Was legalisering niet ook een pragmatische oplossing? En blijkt uitgerekend daarvan hier niet het failliet?

De maatregelen die het OM nu voorstaat, gaan uit van intensieve uitwisseling van vertrouwelijke informatie tussen overheidsdiensten. Er is sprake van pooierverboden, alleen prostituees-met-vergunning, strafbaarstelling van klanten en onorthodoxe opsporingsmethoden. Die dynamiek komt geen moment te vroeg, zo lijkt het. Maar bestaande bevoegdheden zouden overigens best toereikend kunnen zijn. Aan middelen is geen tekort. Wel aan de wil ze te gebruiken.