Alles is liefde

Dichters, damesbladen en zangeressen raken er maar niet over uitgepraat. Liefde is een woord dat door iedereen wordt gebruikt en steeds iets anders betekent. Is het nou seks, verliefdheid, romantiek, affectie, vriendschap, de (levenslange) band tussen twee volwassen partners, moederliefde, naastenliefde, de liefde van God of spiritualiteit?

De volgorde in de vorige zin is niet toevallig. Als je het criterium geven/nemen gebruikt, dan hebben seks, verliefdheid en romantiek meer te maken met nemen dan geven. Seks lijkt vaak op egoïstisch afpakken van een ander, verliefdheid op wanhopig jouw droombeeld op iemand plakken (zodat jij bevredigd wordt) en romantiek op rozen en kaarslichtdineetjes cadeau willen krijgen.

In het beste geval hebben deze drie te maken met geven én nemen. Je wil in de eerste plaats iets krijgen maar bent bereid om daarna iets terug te doen. Het lijkt op een handeltje: ik doe wat voor jou als jij wat voor mij doet. Als je denkt dat dit liefde is, is de kans groot dat je het leven leidt van een ongelukkige, wrede knoeier.

Bij affectie en vriendschap wil je nog steeds wat terug maar je bent bereid om iets te geven zonder er onmiddellijk iets voor terug te willen. Je laat die ander vrij iets terug te geven en als dat niet gebeurt zal er vroeg of laat een eind komen aan de band, maar het is minder omgeven met verwachtingen, verlangens en eisen, een stuk vriendelijker.

De liefde tussen twee partners behelst niet (alleen) seks, verliefdheid en romantiek, maar gaat verder dan affectie en vriendschap en komt in de buurt van moederliefde: het onvoorwaardelijk geven van tijd, aandacht, geduld, respect, troost, warmte én de moed om opbouwende kritiek te uiten (het Amerikaanse tough love of de Nederlandse ‘liefdevolle confrontatie’). Als je niets terugkrijgt, of zelfs iets negatiefs, ga je toch door, bijvoorbeeld bij een autistisch kind, een opstandige puber of een invalide/demente partner. Naastenliefde betekent dat je je niet alleen bij familie zo gedraagt maar bij iedereen.

Zo komen we bij spirituele liefde: de constructieve kracht van ons mensen, de natuur, zo je wilt God, ja, van álle krachten in deze wereld die het goede willen en doen voor ons allemaal. Zo worden kreten als God is liefde, Liefde is waarheid en ja, ook Alles is liefde, begrijpelijk.

Televisiemaker François de Waal is op zoek naar no-nonsense spiritualiteit.