Wakker worden in Londen, 1981

De Britse bedenkers van dramaseries wilden iets anders dan een detectiveserie.

Ongecompliceerd genieten van fantasyseries vol mode en muziek uit de eighties.

Terug naar de jaren zeventig en tachtig, hier in Life on Mars. Foto BBC Gene Hunt (Philip Glenister), Sam Tyler (John Simm) en Annie Cartright (Liz White) BBC

Buitenaardse wezens, onverklaarbare wederopstandingen of tijdreizen, liefst in een decor van jaren-tachtig-broekpakken en blauwe oogschaduw: Britten kunnen geen genoeg krijgen van fantasyseries. Van buitenaards drama in Doctor Who en Torchwood, van de remake van eighties-serie Blake’s 7 en van tijdreizigersdrama Ashes to Ashes, dat vanavond wordt uitgezonden door de NPS.

Bepaalden tot voor kort vooral klassieke detectives en kostuumdrama’s de Britse tv-markt, de nieuwe trend is fantasy drama en escapisme. Met alle gevolgen van dien voor programma-aankopers in Nederland en België, voor wie de Britten nog steeds een belangrijke leverancier zijn. „Het wordt steeds moeilijker ‘gewoon’ drama te vinden”, aldus Mignon Huisman die voor de publieke omroep onder meer Britse series inkoopt „De Britten produceren al betrekkelijk weinig in series, drie of zes afleveringen per jaar, dus het was al sprokkelen. Als ze nog meer de fictieve kant op gaan, wordt het knap lastig onze aankoopschema’s te vullen.”

Ashes to Ashes is de nieuwste Britse fantasyreeks van de publieke omroep. Het is de opvolger van Life on Mars, dat afgelopen voorjaar werd uitgezonden door de NPS. Ashes to Ashes begint met de moord op vrouwelijke rechercheur Alex Drake. Ze belandt in een coma en ontwaakt in het jaar 1981. Net als haar voorganger Sam Tyler, de held uit Life on Mars, komt ze terecht op het politiebureau waar de brute inspecteur Gene Hunt de scepter zwaait en helpt hem met oplossen van misdrijven. „Op papier klinkt het idee voor Ashes to Ashes net zo dwaas als haar illustere voorganger”, beaamt schrijver en bedenker Matthew Graham. „Toch wist het kijkers goed te amuseren.” Een tweede serie gaat dan ook in september in productie.

Behalve de muziek en de Miami-Vice-achtige aankleding van de serie, vinden kijkers het prettig zich in te leven in een onschuldiger tijdperk, zegt Graham. „Met alle berichten over terrorisme en een mogelijke wereldrecessie, bieden fantasydrama’s een aangename kortstondige ontsnappingsroute.”

Maar Graham ziet méér redenen waarom de Britten het fantasygenre zo massaal omarmen. „Brits tv-drama werd bepaald door mannen van middelbare leeftijd. Denk aan series als Inspector Morse en A Touch of Frost.” Tegelijkertijd stond een nieuwe generatie tv-makers op, die was opgegroeid met fantasy- en science fictionseries als Doctor Who en Blake’s 7.

Zij ontwikkelden zelf verhalen die een grimmige weerspiegeling van de werkelijkheid vormen, zoals spionageserie Spooks in 2001. Graham: „Ze wilden het plezier dat zij aan die legendarische series hadden beleefd, overdragen aan een nieuwe generatie.” Er is ook een technische verklaring, vermoedt Graham. „Televisiedrama werd lang gezien als een goed boek. Het mocht wel spannend en uitdagend zijn maar niet té, het moest geen film worden. Maar met de nieuwe tv- en dvd-systemen wordt de huiskamer steeds meer een bioscoop en het tv-drama speelt daarop in.”

Critici klagen dat dit zogenaamde high concept drama wat simpel zou zijn. Grahams meest recente BBC-fantasyserie Bonekickers, een mix tussen Waking the Dead en Indiana Jones over een groepje archeologen, werd gekwalificeerd als too silly for primetime. De lauwe ontvangst van Bonekickers zou het eerste teken kunnen zijn dat de fantasygolf misschien alweer op zijn retour is, denkt ook Mignon Huisman. „De Britten staan momenteel een beetje alleen. Internationaal slaan hun fantasy-programma’s minder aan. Afgaand op het enorme succes hebben we ook hier Doctor Who geprobeerd, maar dat bleek toch lang niet zo’n succes.” Matthew Graham werkt inmiddels aan een realistische dramaserie, over een groepje mannen dat met hun gezinnen naar Australië wil verhuizen. Stiekem toch een escapistisch drama? „Touché!” lacht Graham. „Maar wel ontsnappen naar een realistische wereld. Er komen geen auto-ongelukken, schietpartijen of tijdreizen aan te pas. Daar ben ik inmiddels wel klaar mee.”

Ashes to Ashes, vanavond, 23.40 uur, Nederland 2