SS-21’s troffen Georgië al eerder

Rusland ontkent dat het SS-21-raketten in Zuid-Ossetië heeft geplaatst. Maar foto’s suggereren dat Moskou deze ‘mestkever’-raket al vaker heeft gebruikt tijdens het conflict met Georgië.

Brokstuk van een raket op een Georgische politieauto. Foto AFP A shell lays on a military police car in the port of Poti on August 16, 2008. Russian troops reportedly looted and destroyed the facilities in the military part of the key Georgian port of Poti earlier today. The Georgian Interior ministry on August 15, 2008 said Russian forces were "destroying" Gori, the Georgian city closest to disputed South Ossetia but only 85 kilometres (50 miles) from Tbilisi, and demolishing military facilities in the port of Poti. AFP PHOTO / LOUISA GOULIAMAKI AFP

Russische SS-21-raketten figureren de afgelopen dagen in de nieuwsberichten als een spreekwoordelijk pistool op het hoofd van Georgië.

Amerikaanse inlichtingendiensten berichtten eerder deze week dat Rusland in de betwiste Georgische regio Zuid-Ossetië mobiele lanceerinstallaties voor deze ballistische raketten heeft geplaatst. Rusland ontkende meteen. De woordvoerder van de Russische generale staf, kolonel-generaal Anatoli Nogovitsyn, zei dat deze raketten alleen konden worden gebruikt voor aanvallen op doelen met een groot oppervlakte – zoals legerbases. Deze doelen zouden in het geval van Georgië irrelevant zijn, en dus heeft het „geen zin om ze hier in te zetten”.

Maar het materiaal van fotojournalisten vertelt een ander verhaal. Het suggereert dat het Russische leger dergelijke raketten tijdens het conflict met Georgië al meerdere malen heeft afgevuurd.

In de eerste dagen van het conflict doken in de media foto’s op van een omvangrijk staartstuk van een projectiel dat op een Georgische politieauto in Gori terecht was gekomen. Dat brokstuk heeft alles weg van een Scarab (SS-21). De kenmerken van deze ‘mestkever’ zijn duidelijk zichtbaar: de vier roostervormige stuurvinnen die ook wel bekend staan als ‘frietsnijders.’

Dat is niet het enige voorbeeld, of op zijn minst een aanwijzing, dat Russische troepen dergelijke grond-grond-raketten hebben afgevuurd. Zo circuleren ook foto’s van een gebutste bolvormige tank voor raketbrandstof. Op de ‘kentekenplaat’ van de tank valt te lezen dat het hier om de ‘9M723’ gaat. Een korte zoektocht langs websites van de Russische wapenindustrie suggereert dat dit nummer 23 is die in de fabriek van Scarab-producent ‘Kolomna’ van de lopende band is gelopen.

Een creatieve propagandastunt is vanzelfsprekend nooit uit te sluiten – en inderdaad, het Georgische ministerie van Defensie heeft dergelijke foto’s ook al laten zien. Maar het valt in dit geval lastig te zien hoe de Georgiërs in korte tijd gelijkende modellen van brokstukken van Russische ballistische raketten kunnen hebben nagemaakt en deze met geweld op autowrakken kunnen hebben gesmeten.

Er is nog een andere reden om het strategische belang van de SS-21’s – de type-aanduiding roept herinneringen op aan de nucleaire SS-20’s uit de jaren tachtig – te nuanceren. De Scarab is lang niet het enige wapensysteem dat Tbilisi bedreigt. Van ver achter de Kaukasus kan Rusland SS-26’s lanceren, vergelijkbare raketten met een groter bereik.

Ook voor Russische gevechtsvliegtuigen is een retour vliegbasis-Tbilisi een kort vluchtje. Een Backfire-bommenwerper vernietigde al een radarpost op een heuvel die uitkijkt over de Georgische hoofdstad.

    • Menno Steketee