Oorzaak vliegramp raadsel

Een vliegramp op de luchthaven Barajas bij de Spaanse hoofdstad Madrid heeft gistermiddag het leven gekost aan 153 van de 172 inzittenden.

Vlak na zijn e start op de Madrileense luchthaven Barajas veranderde het vliegtuig van Spanair dat 172 passagiers en bemanningsleden naar de populaire vakantiebestemming van de Canarische Eilanden had moeten brengen, gisterenmiddag in een vlammenzee. Reddingswerkers spraken van „een wonder” dat er nog negentien overlevenden uit de verkoolde wrakstukken tevoorschijn zijn gekomen. Sommigen van hen verkeren in kritieke toestand.

Geruime tijd bestond onzekerheid over het precieze aantal inzittenden, slachtoffers en overlevenden. Spanair gaf de passagierslijst pas vanmorgen vrij. Daarop ontbreken de nationaliteiten, maar de meesten komen uit Spanje.

Buitenlandse Zaken in Den Haag wist aan het begin van de middag nog niet of er Nederlanders in het toestel zaten. Vast staat wel dat een Bulgaarse passagier is omgekomen. Onder de inzittenden waren volgens Spanair twintig kinderen en twee baby’s.

Het vijftien jaar oude vliegtuig van het type MD-82 (McDonnell Douglas) crashte bij het opstijgen. De oorzaak is nog niet bekend. De inmiddels geborgen zwarte doos met de vluchtgegevens moet daarover opheldering geven. De autoriteiten sluiten een aanslag uit.

Vermoedelijk is een van de motoren vlak voor het opstijgen in brand gevlogen, met als gevolg dat het vliegtuig met grote snelheid van de startbaan schoot. De bemanning zou vervolgens nog hebben geprobeerd het toestel de lucht in te krijgen, maar dat mislukte. Ooggetuigen spraken van een enorme explosie.

De passagiers die levend uit het vliegtuig wisten te komen, zaten bijna allemaal op de stoelen tussen rijen 14 en 17, net voor de vleugels. Een van de passagiers had de ramp overleefd doordat zij uit het toestel werd geslingerd, zo vertelde haar zus tegen het Spaanse dagblad El País.

Een van de reddingswerkers zei tegen de krant dat de restanten „in niets meer deden denken aan een vliegtuig. Nooit heb ik iets gezien wat meer op de hel lijkt. De lijken sudderden.”

De Spaanse minister Magdalena Alvarez (Verkeer) zei vanmorgen dat de identificatie van de slachtoffers nog zeker enkele dagen zal vergen. De regering heeft vanmorgen drie dagen van nationale rouw afgekondigd.

Het toestel kwam uit Barcelona, waar vlucht JK 5022, gecombineerd met vlucht LH 255 van de Duitse Lufthansa, was begonnen. De eindbestemming was Las Palmas. Het vertrek na de tussenlanding in Madrid moest worden uitgesteld wegens een defect aan een temperatuurmeter. Na reparatie kreeg de piloot toestemming te vertrekken.

De ramp van is de grootste in de Spaanse luchtvaart sinds 1983. Toen verongelukte een Boeing 747 van Avianca (Colombia) bij de landing in Madrid. Daarbij kwamen 181 inzittenden om.

Fotoserie vliegramp op nrc.nl/foto

Vervolg Vliegramp: pagina 5

Kritiek op sanering Spanair

Spanair is in passagiersaantallen na Iberia de grootste Spaanse luchtvaartmaatschappij. Het bedrijf begon in 1988 met chartervluchten in een joint venture van de Spaanse reisorganisatie Viajes Marsans en de Zweedse luchtvaartgroep SAS. Sinds enkele jaren is Spanair nagenoeg volledig in handen van SAS.

De resultaten van Spanair staan al enkele jaren onder druk. SAS zette het bedrijf vorig jaar in de verkoop. Onder andere Iberia toonde serieuze belangstelling, maar de onderhandelingen ketsten af op de overnameprijs. Dit voorjaar haalde SAS Spanair uit de etalage om een ingrijpende sanering door te voeren.

Juist gisteren, twee uur voor de crash, dreigde de pilotenvakbond met een staking. Volgens de piloten bestaat er geen helder plan om Spanair levensvatbaar te maken. Ook klaagden ze, zo bericht El País, dat „er bij de directie geen enkele bereidheid bestaat om ernstige organisatorische en structurele tekortkomingen te verhelpen”.