‘Nieuwe generatie stevig gepositioneerd’

Directeur George Lawson van het fonds NFPK wil met een flinke wijziging van de subsidietoekenning een einde maken aan de versnippering in theater en muziek.

Hans Croiset (links) in 2005 in de titelrol van ‘Don Carlos’ van de Theatercompagnie – het toneelgezelschap van Theu Boermans dat nu helemaal geen subsidie meer krijgt. Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Schiedam, 17/09/05. Repetitiebeeld uit de voorstelling "Don Carlos" samenwerking tussen T.G.A. en de Trust, regie Theu Boermans. Foto Leo van Velzen/Nrc.Hb. Velzen, Leo van

Door onze redacteuren Kasper Jansen en Wilfred Takken

„Het wordt spannend vandaag”, zegt George Lawson, directeur van het Nederlandse Fonds voor de Podiumkunsten (NFPK). Hij oogt alsof hij er zin in heeft. Zijn nieuwe ‘superfonds’ maakte vanmiddag in Den Haag bekend wie van de 141 theatergroepen, dansgezelschappen en muziekensembles in Nederland wel of geen subsidie krijgen. Zijn deelcommissies adviseren hem, maar Lawson voert uit en hij moet zich dus verantwoorden tegenover de tientallen groepen die geen geld meer krijgen.

U had de opdracht ‘anders’ te gaan werken.

„Tot nu toe kwamen er via de Raad voor Cultuur altijd meer instellingen bij dan eruit gingen. Dat heeft ook te maken met onze politieke cultuur van verdelende rechtvaardigheid. We vinden het heel moeilijk om te kiezen: laat duizend bloemen bloeien. Maar dat leidt tot een verlept narcissenveld.”

Niet alleen kleine clubjes, maar ook grote namen worden het slachtoffer: Theu Boermans, Ton Koopman, Willem Breuker krijgen niets meer. Reinbert de Leeuw krijgt minder en klaagt dat Louis Andriessen niet meer kan worden uitgevoerd.

„Dat is het resultaat van individuele beoordelingen, het is geen bijltjesdag. We hebben daar lang bij stilgestaan. Ik zou het persoonlijk ondenkbaar vinden dat die opera’s van Andriessen niet meer worden uitgevoerd. We realiseren ons dat het gaat om eminente kunstenaars met een enorme reputatie. Maar van hen verwacht je ook eminente plannen. Dat is vaak niet het geval geweest. Wat je bij subsidiëring van de een verlangt, moet je ook van de ander verlangen, juist als die een grote naam heeft.”

Maar ze maken toch kunst, geen plannen?

„Het gaat niet om persoonlijke stipendia, maar om ondernemingen die voor vier jaar geld vragen. Dan moet dat gebeuren op basis van een helder zicht op wat daarmee gebeurt en wat de visie daarop is. Dat moet zakelijk, transparant en financieel gezond in elkaar zitten.”

Waarom vraagt u dan niet om betere plannen?

„Zo zijn de regels van het spel niet. We komen allemaal op hetzelfde moment aan de start, dan loopt de beoordeling en daarna zijn de kaarten geschud. In de muziek wordt geroepen over ‘kaalslag’. Maar dit is niet het laatste woord van het Fonds. In de muzieksector stoppen we met een aantal vierjarige subsidies omdat die niet de juiste instrumenten zijn om deze ensembles op de rails te houden.

Is dit bedoeld om iedereen wakker te schudden?

„We doen een stapje terug als aanloop naar een grotere sprong voorwaarts in de wereldmuziek, de gecomponeerde nieuwe muziek, jazz en geïmproviseerde muziek. We moeten niet berusten in het in stand houden van een paar gespecialiseerde ensembles. De nieuwe muziek moet op het repertoire van zoveel mogelijk ensembles; podia moeten we zover krijgen daarin hartstochtelijk te investeren.”

Zou u niet graag zeggen hoe het moet? Kunstwereld, voer maar uit!

„Dat is in Nederland geen effectief sturingsmiddel. Het komende advies moet de groei en bloei van de muziek garanderen.”

Dance Works en de Theatercompagnie, grote instellingen die eerder geweigerd werden voor de Basisinfrastructuur, vallen door uw besluit tussen de wal en het schip.

„Boermans is eerder dit jaar bij twee andere subsidiënten afgewezen en nu ook bij ons. Dat is vreselijk hard. Maar op basis van zijn plan is door de adviescommissie van het fonds gezegd: het kan niet, het is niet realistisch. Zijn ooit fameuze spelersensemble bestaat nauwelijks meer. Zijn ster is verbleekt: als artistiek leider, niet als regisseur. We zeggen het met pijn in het hart, want ook hij is een eminent kunstenaar. Maar hij zal ongetwijfeld nog lang als regisseur aan het werk blijven. Boermans krijgt zijn balboekje moeiteloos vol.”

Er wordt veel afgeschaft, er komt ook veel bij. En sommigen krijgen zelfs meer subsidie opgedrongen dan ze hebben gevraagd.

„Ik ben blij dat wat kwaliteit heeft, ook stevig is versterkt met realistische subsidies. Dat het niet op een koopje moet, maar dat het zich kan ontwikkelen. Een nieuwe generatie theatermakers wordt stevig gepositioneerd.”

Reinbert de Leeuw zegt: het Fonds heeft te veel macht, de politiek moet eindverantwoordelijk blijven.

„De minister wordt verantwoordelijk voor de Basisinfrastructuur, die een groot en breed publiek bedient. Het Fonds neemt de meer artistieke beslissingen. De politiek wilde dat zelf, men wilde geen uitspraken meer doen over zaken waarvan ze niets wisten. Ik acht het ondenkbaar dat ze daar een jaar later weer op terugkomen.”

    • Wilfred Takken
    • Kasper Jansen