Ekster herkent zichzelf in spiegelbeeld

Eksters herkennen zichzelf in de spiegel. Dat was tot nog toe alleen bij mensapen, olifanten en dolfijnen gezien. Volgens onderzoekers is dit een ‘cruciale stap in het ontstaan van zelfbewustzijn’ van eksters.

Het experiment verscheen dinsdag in het wetenschappelijke tijdschrift PLoS Biology. De spiegeltest laat zien dat een dier zijn spiegelbeeld niet interpreteert als een soortgenoot, maar als zichzelf. Het is de belangrijkste test om zelfbewustzijn bij dieren aan te tonen.

In het huidige experiment, uitgevoerd door Duitse universiteiten, kregen eksters onder hun snavel een gekleurde sticker opgeplakt. De sticker was zo alleen in de spiegel te zien. Drie eksters, met een rode of gele stip, klauwden of pikten naar de sticker als ze zichzelf in de spiegel bekeken. Twee van de drie haalden de sticker keer op keer weg. Twee andere eksters zagen hun spiegelbeeld overigens alleen als een soortgenoot, die ze aanvielen.

Primatoloog Frans de Waal, die zelf veel spiegelonderzoek deed, noemt de eksterstudie in een redactioneel commentaar ‘beter gecontroleerd dan de meeste spiegelstudies met apen en mensen’.

De Waal betoogt dat het vermogen tot zelfbeschouwing dat de spiegeltest meet, de basis vormt voor ingewikkelde sociale verhoudingen. Tot nu toe zijn alleen dieren die als intelligente en sociaal te boek staan voor de spiegeltest geslaagd. Vogels uit de kraaienfamilie kennen gecompliceerd groepsgedrag. Zo houden kauwen er vriendschappen op na die zij bekrachtigen door eten te delen. Eksters en gaaien houden in de gaten of soortgenoten toekijken wanneer ze ergens eten verstoppen, en roeken werken samen in tweetallen om eten te pakken te krijgen.

De proef met de spiegel is in 1970 uitgevonden door psycholoog Gordon Gallup. Hij smeerde bij chimpansees rode verf op hun oor en wenkbrauw. De apen inspecteerden zichzelf daarop in de spiegel en bevoelden hun vlekken.

Lees het artikel, en het commentaar van Frans de Waal op nrc.nl/wetenschap