Waarom wordt een olifant veel ouder dan een hond?

Edith van de Linde mailt namens haar buurvrouw, nrc.next-lezeres mevrouw Meijerink (94): „Waarom wordt een hond of een paard lang niet zo oud als een olifant, een papegaai of een schildpad?”

„Bij gewervelde dieren hangt de levensduur vaak samen met de lichaamsgrootte en de stofwisseling”, zegt Wijbren Landman, bioloog bij Dierenpark Emmen. Kleine dieren hebben vaak een intensieve stofwisseling, waardoor het hart en andere organen sneller slijten. Omdat een olifant zo groot is, kan hij wel 50 tot 70 jaar oud worden.

Ook de meeste vogels worden niet zo oud door hun snelle stofwisseling. Vogels hebben een sterke verbranding om hun lichaamstemperatuur op peil te houden (40 tot 44 graden Celsius) en omdat vliegen veel energie kost. De hartslag van een mus kan bijvoorbeeld oplopen tot 460 slagen per minuut.

Papegaaien daarentegen kunnen door hun massa 50 jaar en ouder worden. Net als bij grote roofvogels, gaat het dan meestal om vogels in gevangenschap. „Met bepaalde opgegeven leeftijden moet je wel voorzichtig zijn”, zegt Landman lachend. „Als publiekslieveling Lorre vroeger overleed, verving de dierentuin hem door een andere papegaai. Die kreeg dan ook de naam Lorre.”

Van sommige dieren is nog altijd niet precies bekend hoe oud ze kunnen worden. „Zo woeden er hevige discussies over de leeftijden van walvissen. Walvissen hebben groeilijnen. Sommige wetenschappers denken dat een groeilijn voor één jaar staat, anderen denken dat zo’n lijn voor twee levensjaren staat. Als een overleden walvis veertig groeilijnen heeft, zou hij dus veertig of tachtig jaar kunnen zijn.”

Schildpadden worden het oudst, zegt Landman. „Er is een Madagascar-schildpad die volgens onderzoek 200 jaar is geworden. Een schildpad is niet zo groot, dus een uitzondering op de regel.” En hoewel veel mensen denken dat eendagsvliegen het snelst overlijden, klopt dat niet. „De larvenperiode, de jeugdfase, kan namelijk oplopen tot drie jaar.” Raderdiertjes, kleine eencellige dieren, leven soms wel maar één dag.

Shari Kiljan