Ontwerp je eigen jacht voor 30 studiepunten

Nederland telt 1,5 miljoen watersportliefhebbers, maar aan vakmensen ontbreekt het.

De eerste minor zeiljachten moet de industrie oppeppen.

Foto AFP This handout picture taken on May 26, 2008 shows former Association of Surfing Professionals (ASP) world Champion and retired professional surfer Mark Occhilupo of Australia looking out from a barrel during a round 2 heat at the Globe Pro Fiji in Teahupoo. The Globe Pro Fiji is the fourth stop on the ASP World Tour and includes the world's top 45 full-time touring male professional surfers plus three wildcards. The event has a ten day waiting period but requires only four full days of competition to be completed. Occhilupo defeated fellow countryman Kai Otton to advance into Round 3. RESTRICTED TO EDITORIAL USE AFP PHOTO / COVERED IMAGES / ASP / SEAN ROWLAND AFP

Nieuws voor de zeevaardersnatie van Piet Hein en Michiel de Ruyter: aan de TU Delft begint volgende maand de eerste minor (vakkenpakket voor 30 studiepunten) in het ontwerpen van zeiljachten. Ervaring op het water is niet vereist: een beetje wiskundige en technische achtergrond is genoeg om bouwtekeningen te maken, van platbodems totmegazeiljachten.

Doel is om bijvoorbeeld de nu ruim veertig ingeschreven studenten van civiele techniek en industrieel ontwerpen enthousiast te maken voor de watersportindustrie – niet te verwarren met scheepsbouw voor de beroepsvaart. De sector kampt met een personeelstekort van tweeduizend vakmensen, schat Jeroen van den Heuvel van brancheorganisatie HISWA. Het gaat om vacatures op allerlei niveaus, van architecten tot pijpfitters, en verdeeld over allerlei beroepsgroepen, van jachtbouwers en jachtverhuurders tot zeilscholen.

Koninklijke De Vries Scheepsbouw in Aalsmeer bijvoorbeeld bouwt momenteel onder meer een luxejacht van 65 meter af, vertelt Angélique Touw van de personeelsafdeling. „En begin dit jaar hebben we een schip van zeventig meter gebouwd. Dat duurt twee, drie jaar met driehonderd mensen in vaste dienst. We zijn dringend op zoek naar vakmensen, maar die zijn moeilijk te vinden. Nu werken we met uitzendbureaus en onderaannemers.”

Met een nieuwe onlinevacaturebank wil HISWA vanaf volgende maand alle vacatures in de watersport bijeenbrengen. „Het werkelijke probleem is het gebrek aan opleidingsplaatsen”, aldus Van den Heuvel. „Vroeger kon je wel gebruikmaken van lassers uit de scheepsbouw, voor de beroepsvaart. En als je wist hoe een auto van A tot Z in elkaar zat, kon je zo scheepsmonteur worden. Maar het bouwen van jachten wordt steeds meer specialistisch werk. Het ontbreekt aan een professionele opleiding. En dat met ongeveer anderhalf miljoen watersportliefhebbers in Nederland.”

„Een deel van het veld zag jachtbouw tot vijf, zes jaar geleden niet als een echte tak van sport”, zo verklaart Lex Keuning, hoofddocent scheepshydromechanica en initiator van de nieuwe minor ‘zeiljachten’ aan de TU Delft. „Bepaalde mensen hebben dergelijke opleidingen willen tegenhouden, denk ik. Terwijl het wetenschappelijk heel interessant is en de economische vraag toeneemt.” Het succesvoorbeeld: de opkomst van de gemotoriseerde sloep voor de pleziervaart – al dan niet met rosé.

Op mbo-niveau en een enkele hogeschool zijn er wel (deel)opleidingen in jachtbouw. De samenwerkende opleidingen Boottechniek en Watersport aan het ROC ASA en Maritieme Techniek van het ROC Friese Poort zijn nu de enige twee volwaardige vakstudies, volgens docent Piet Jos Neefjes van het Amsterdamse ROC. Neefjes: „De watersportbranche is ontstaan uit allerlei kleine bedrijfjes die mensen zelf opleidden. Door de vergrijzing is er zo’n schreeuwend tekort ontstaan dat er geen vervanging kan worden gevonden. De zeevaartschool leidt op tot stuurman, maar de mensen die wij opleiden hebben verstand van kunststoffen, elektrotechniek, motoren, hout en ze moeten ook nog servicegericht zijn.”

Met ongeveer tweehonderd studenten aan beide opleidingen is het personeeltekort op korte termijn niet verholpen. Neefjes: „En ook op de langere termijn wordt het lastig. De opleiding heeft nog niet veel naamsbekendheid. Veel van onze studenten hebben ouders met een bootje en zijn er zo achter gekomen wat een heerlijk vak het is. Naast scholing zie ik nog twee mogelijkheden. Omscholing, mensen die besluiten dat ze ondanks een andere vooropleiding toch van hun hobby hun beroep willen maken. En ten tweede: mensen uit het buitenland aantrekken.”

Die mensen uit het buitenland zijn er al, volgens Luutzen Hoornstra, manager van de maritieme activiteiten bij uitzendbureau Marnic. „Duitsers en Polen komen hiernaartoe om aan de boten te sleutelen. Ze zijn goedkoop, maar je merkt dat de kwaliteit onder de taalbarrière lijdt.” Ook constateert Hoornstra dat veel Nederlandse bedrijven de arbeid verplaatsen naar landen als China en India. „Vaak worden schepen hier alleen nog afgebouwd. Dat heeft naast kostenbesparing ook iets te maken met het gebrek aan personeel.”

Het tekort is deels te wijten aan slechte arbeidsvoorwaarden, denkt Hoornstra: „Veel werk is seizoensgebonden, bovendien zijn de lonen ook niet je van het. We zijn op zoek naar de mensen met twee gouden handjes. Daarom zijn we in gesprek met het CWI om mensen om te scholen en praten we over subsidiemogelijkheden van arbeidsplaatsen. Als er niet snel iets verandert, kan Nederland zijn goede naam op het gebied van de luxe jachtbouw niet lang meer waar maken.”

Meer informatie over de minor zeiljachten via www.tudelft.nl

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Jacht ontwerpen

In Ontwerp je eigen jacht voor 30 studiepunten (woensdag 20 augustus, pagina 25) wordt docent Boottechniek en Watersport Jos Neefjes per abuis Piet Jos Neefjes genoemd.

    • Deirdre Das
    • Eppo König