Juristen: evaluatie levenslang

Een groep vooraanstaande juristen en leden van de rechterlijke macht bepleit een tussentijdse evaluatie van de levenslange gevangenisstraf. Periodiek moet worden beoordeeld of die straf ook daadwerkelijk moet worden uitgevoerd, of voortijdig beëindigd kan worden.

De veertig juristen en wetenschappers hebben zich verenigd in een forum waarin onder meer advocaat-generaal bij de Hoge Raad Geert Knigge, vicevoorzitter van het Arnhemse gerechtshof Paul Vegter, advocaat-generaal bij het gerechtshof in Den Haag Leon Plas en de juriste Wiene van Hattum van de Rijksuniversiteit Groningen zitting hebben.

Zij bepleiten niet de afschaffing van de levenslange gevangenisstraf, benadrukt Van Hattum, initiatiefneemster van het forum. „Er kunnen omstandigheden zijn waardoor het juist passend is om zo’n straf op te leggen. Maar het is de vraag of het niet beter is periodiek te kijken of zo’n straf ook ten volle moet worden uitgeboet.”

In een verklaring van het ‘forum levenslang’ wordt gewezen op een recente uitspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens waarin bepaald wordt dat een humane bejegening van een levenslang veroordeelde betekent dat die straf ook verminderd moet kunnen worden. Een pleidooi dat onlangs werd onderstreept door de Raad voor de Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming.

Levenslang veroordeelden hebben in Nederland nauwelijks perspectief op vervroegde vrijlating. „Ongeacht het aantal jaren detentie dat zij hebben ondergaan, hun gedrag tijdens die detentie of eventuele veranderingen in hun situatie of persoon”, aldus het manifest.

Gratieverzoeken hebben nauwelijks kans van slagen. Dat kan alleen als aangetoond wordt dat de rechter bij het opleggen van de straf niet op de hoogte was van omstandigheden die anders wel tot een lagere straf of een tbs-maatregel zouden hebben geleid.

Sinds 1945 zijn 41 mensen tot een levenslange straf veroordeeld. Het overgrote deel zit nog vast.