Hollands dogma

Het Nederlandse onderwijssysteem volgt een bizar principe: leren doe je zelf. Het ‘nieuwe leren’ wordt door veel overbelaste docenten aangegrepen om leerlingen met een vage opdracht het riet in te sturen. Niet dat het ‘oude leren’ minder gemakzuchtig was. Bron van deze ellende is het Hollandse dogma dat ware intelligentie door ‘levenservaring’ tot stand komt. Zoals in elke kroeg een selfmade man verkondigt: „De universiteit van het leven, daar leer je pas wat.”

Dat soort kletskoek mag zelfs in de krant. Zo spoort student Arthur Krebbers zijn saaie medestudenten aan tijd te nemen voor „gekke dingen” (NRC Handelsblad, zaterdag 16 augustus). Want: „de tegendraadse figuren van gisteren zijn de genieën van nu.” Ter ondersteuning citeert hij een managementgoeroe, die liefst mensen met „zesjes” aanneemt.

Zichzelf opleidende genieën zijn de natte droom van elke onderwijsbezuiniger. Nul kosten, maximaal rendement. Maar ze bestaan niet. Waarom produceerde Nederland in de eerste helft van de twintigste eeuw fenomenale wetenschappers, en nu niet meer? Briljante geesten zijn vaak onrustig, chaotisch. Genieën zonder leermeester zakken weg in de vergetelheid. Intelligentie omzetten in prestatie moet je mensen leren. Zoals je dat met dieren doet: voordoen, bemoedigend toespreken, belonen, straffen. Als je drie jaar Griekse onregelmatige werkwoorden stampt, kun je Homerus lezen.

„Wat is het nut daarvan”, zucht de selfmade man. Heel simpel. Een vreemde taal, een gedicht, een wiskundig probleem: het zijn puzzels. Slimme mensen houden van puzzels: het inzetten van je brein wordt beloond met de oplossing. Ze moeten alleen leren dat er vervloekt veel voorwerk nodig is om überhaupt aan de puzzel te kunnen beginnen. En dat de oplossing soms lang op zich laat wachten.

Niet de student, maar de docent moet meer tijd krijgen. Tijd om aan leerlingen te schaven. Weg met voorgekauwde samenvattingen van klassiekers, zoals tijdens mijn opleiding geschiedenis; laat ze Das Kapital helemaal lezen, bespreken, machtig worden. Net als elke andere vaardigheid moet je nadenken leren.

Merel Boers

Lees het stuk van Krebbers via nrcnext.nl/links