Duyvendak denkt al weer aan terugkeren

Het opgestapte Kamerlid Wijnand Duyvendak van GroenLinks presenteerde vanmiddag zijn boek, dat hem plotseling in „een rollercoaster” bracht.

Het zijn maar twaalf bladzijden. Het boek Klimaatactivist in de politiek, dat vorige week een einde maakte aan de politieke carrière van Wijnand Duyvendak, gaat maar kort in op zijn actieverleden en de jaren tachtig. Over de inbraak in het ministerie in Economische Zaken in 1985 schrijft hij niet meer dan één lange alinea, met weinig details. Een volledig beeld schetsen van het verleden was helemaal niet de bedoeling, laat staan dat hierover een discussie moest ontstaan. Zijn boek gaat in hoofdzaak over zijn grote politieke doel: een doorbraak bereiken in de klimaatcrisis.

Toen Wijnand Duyvendak in 2002 voor GroenLinks Tweede Kamerlid werd, nam hij zich voor acht jaar in het parlement te blijven. Begin vorige week vertelde hij graag langer door te willen gaan, omdat hij het Kamerwerk zo interessant, en vooral zo belangrijk vond. Twee dagen later was alles anders.

Vandaag presenteerde de 50-jarige Duyvendak zijn boek waarvan de titel voor publicatie al is achterhaald. Afgelopen donderdag stapte hij uit de politiek. „Het is vreemd nu plotsklaps de Haagse arena te verlaten. Ik was er nog niet klaar. Nog lang niet klaar”, aldus Duyvendak in de toespraak die voor vanmiddag op het programma stond. De commotie over zijn onthulling over de inbraak in het ministerie van Economische Zaken en het feit dat destijds ambtenaren waren bedreigd en belaagd nadat hij in het krakersblad Bluf! hun namen en adresgegevens had gepubliceerd, zorgden voor zijn vertrek.

Het waren weken waarin Duyvendak in „een rollercoaster” zat. „Tot afgelopen donderdag, toen ik er maar even uitstapte. Ik wilde weer controle, met de voeten op de grond. Autonomie.” Een kleine week na dat besluit lijkt er bij Duyvendak al weer lichte twijfel te zijn over het einde van zijn politieke bestaan. „Ik sluit niet helemaal uit in een volgende periode weer terug te willen komen”, zegt hij.

In zijn boek spreekt de voormalige kraker, anti-apartheidstrijder en milieuactivist zich hartstochtelijk uit voor de politiek. Het parlementaire systeem is het beschaafde systeem om alles op te lossen, vindt de Duyvendak van nu. Politieke doelen bereik je, zo schrijft hij, alleen met grote groepen mensen. Tegelijkertijd is hij ook somber over de politiek.

Toespraak: pagina 6

Vervolg Duyvendak: pagina 3

De ‘Wijnand uit jaren 80’ bestaat nu écht niet meer

Er waren dagen dat hij na een vruchteloos debat door de verlaten gangen van het Kamergebouw liep waarin hij zich vertwijfeld afvroeg of het nog goed zou komen met de klimaatproblemen. „Dan schiet door me heen: ben ik nou gek, of zijn zij het?”

Duyvendak wilde geen droog studeerkamerstuk schrijven, ook geen autobiografie. „Ik snap nu wel dat iemand pas op zijn 75ste een autobiografie schrijft, want je maakt jezelf wel kwetsbaar”, zegt Duyvendak. In het persoonlijke relaas staan de jaren tachtig centraal – die indruk kan de afgelopen weken zijn ontstaan, niet in de laatste plaats door Duyvendak zelf. Zo riep hij vorige week samen met GroenLinks-leider Femke Halsema op tot een discussie over de jaren tachtig, en zei hij dat meer mensen zich voor hun daden van toen moesten verantwoorden.

In het hoofdstuk over zijn actieverleden neemt Duyvendak afstand van zijn daden die illegaal waren. Hij heeft er nu een negatief oordeel over. „De moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh hebben politiek geweld een andere lading gegeven. [...] De eis dat je acties moet richten op politieke besluitvorming en je binnen de grenzen van de wet moet blijven ontwikkelde zich pas gaandeweg. Voor mijn kinderen is het moeilijk te begrijpen dat ik daar zo lang over heb gedaan, maar dat is misschien wel het grote verschil tussen de tijd waarin zij opgroeien en de jaren waarin ik me politiek ontwikkelde.”

Van de 175 bladzijden gaan er meer dan 150 over het klimaat. Duyvendak gelooft dat er nog 10 tot 15 jaar de tijd is om de CO2-uitstoot drastisch terug te brengen. „En anders loopt het echt helemaal fout.” Hij beschrijft dat hij internationale conferenties bezocht over het klimaat en hoe de CO2-uitstoot kan worden verminderd (door energiebesparing, verminderen van uitstoot van andere broeikasgassen, meer zonne- en windenergie, meer gebruik van biomassa en CO2-opslag).

Even haalt hij vilein uit naar zijn medestanders: „GroenLinks-kiezers hebben het sterkste milieubewustzijn en maken zich grote zorgen over de klimaatverandering, terwijl ze tegelijkertijd het meeste vliegen van alle Nederlanders. Ze voelen zich schuldig over de vliegreizen maar ze stoppen er niet mee.”

Het kabinet krijgt er harder van langs. Bij de start van het kabinet-Balkenende IV was hij nog positief, want de milieudoelen in het regeerakkoord waren prima. Maar nu ziet hij dat de regeringspartijen „de groene keuzes” ontlopen. Zijn somberheid over de politiek komt hier weer naar voren, zeker op hij het moment dat schrijft over voormalig medeactivist Diederik Samsom (ex-Greenpeace, nu Kamerlid voor de PvdA). In de oppositie trokken ze nog samen ten strijde. Nu niet meer. „Samsom was van aanvaller verdediger geworden en hij identificeerde zich volledig met het kabinetsbeleid.”

Duyvendak was van plan van zijn boekpresentatie „gewoon een gezellige bijeenkomst te maken”. Toen hij onder vuur kwam bereidde hij zich voor op „een harde politieke bijeenkomst”. Nu markeert het het begin van zijn bestaan als ex-politicus waarbij hij heeft aangekondigd te vechten tegen, volgens hem, onterechte beschuldigingen dat de „Wijnand uit de jaren tachtig” nog bestaat.

Dat hij in de problemen kwam wijt hij in eerste plaats aan zichzelf, maar hij haalt ook uit naar de media. „In een media-affaire vallen argumenten weg. In een media-affaire vallen nuanceringen weg. [...] Insinuaties worden feiten.” Hij hekelt de Volkskrant, GeenStijl.nl en De Telegraaf. Hij zegt onderschat te hebben welke krachten los zouden komen en hoe groot de behoefte is af te rekenen met links. Dat bleek ook vanmiddag. Vanwege dreigtelefoontjes die bij de uitgever binnenkwamen zou politie bij de presentatie aanwezig zijn.

Vrijdag in Boeken: recensie van het boek van Wijnand Duyvendak

    • Herman Staal