De inflatie voel je, de hypotheekrente nog meer

Vijf jaar geleden sloten veel starters een hypotheek af tegen een lage rente.

De looptijd van die hypotheken is nu voorbij. En de rente is fors gestegen.

Zomaar een brief aan de redactie. ‘5 jaar geleden kocht mijn zoon (toen 22 jaar) een huis. Het afsluiten van een hypotheek was niet gemakkelijk maar is wel gelukt. Nu loopt zijn rentevaste periode (4,2 procent) af en moeten er nieuwe afspraken worden gemaakt. [...] Bij niemand anders dan zijn huidige bank kan hij terecht omdat hij op zijn inkomen het hypotheekbedrag nergens meer kan lenen.’ De zoon is dus veroordeeld tot zijn eigen bank. De bank vraagt jaarlijks 6,3 procent rente voor de overgesloten hypotheek. De vader: „Hij zal nu per saldo 150 euro NETTO PER MAAND !!! extra moeten gaan betalen.”

Een huizencrisis zoals in Amerika zal het niet worden, maar honderdduizenden Nederlandse huizenbezitters krijgen de komende jaren wel een forse financiële tegenvaller te verwerken. De inflatie, de hogere ziektekosten en de duurdere benzine vallen totaal in het niet bij de vaak honderden euro’s extra per maand die mensen kwijt zullen zijn aan hun nieuwe, ‘overgesloten’ hypotheek.

Hoe kon dit probleem ontstaan? Het jaar 2002 was het laatste jaar dat hypotheekverstrekkers voor hypotheken met een looptijd tot 5 jaar die onder de Nationale Hypotheekgarantie vielen, een rentepercentage moesten rekenen van 6 procent – ongeacht de werkelijke rente op dat moment.

Toen die veiligheidsmaatregel in 2003 werd opgeheven, doken diverse vooral buitenlandse aanbieders direct onder het 6-procentstarief. Banken als Bank of Scotland braken in rap tempo de vastgeroeste hypotheekmarkt in Nederland open, door extreem lage rentes te bieden voor hypotheken met een looptijd van 3, 4 of 5 jaar. Toen was het normaal een rente van zeg 3,6 procent af te sluiten.

Grote, gevestigde Nederlandse aanbieders als Postbank en Rabobank volgden al snel met even zo lage starttarieven voor hypotheken met een relatief korte looptijd. Daar kwam nog bij dat hypotheekaanbieders het door de concurrentieslag minder nauw namen met de inkomenseisen van potentiële huizenkopers. Fijn voor nieuwkomers op de huizenmarkt, die dankzij de lage rente huizen konden kopen die eerst buiten bereik lagen.

Zeker de helft van de nieuwe hypotheeknemers sloot de afgelopen jaren hypotheken af met een relatief korte looptijd. Zij kozen voor een looptijd van 2 of 5 of 7 jaar. Op zich een logische gedachte, omdat de rente van die producten lager was dan de 10-jaars hypotheken.

Starters op de woningmarkt proberen vaak de eerste jaren de woonlasten zo laag mogelijk te houden. Om te wennen aan de vaste lasten of simpelweg omdat hun inkomen het nog niet toestaat een hogere rente te betalen. Anders geformuleerd sluiten veel starters een hypotheek af voor een huis dat zo duur is, dat ze dat met hun inkomen tegen een ‘normale’ rente eigenlijk niet kunnen betalen.

Het idee is dat de inkomens in de komende jaren wel zullen stijgen, net als de waarde van het huis. Daardoor kan de hypotheek later makkelijker gedragen worden, zo denken velen. Normaal gesproken klopt die redenering redelijk. Maar juist nu wreekt zich een ernstige marktverstoring die in 2003 optrad.

Inmiddels is de rente op de hypotheekmarkt gestegen tot gemiddeld ruim boven de 6 procent. En juist nu loopt van een groot deel van hypotheeknemers uit 2003 de rentevaste periode voor het eerst af. Uitgaande van een gemiddelde hypotheeksom van ruim 290.000 euro, kost iedere procent punt stijging van de rente dus ruim 2.900 euro meer per jaar.

Directeur Edmond Hilhorst van de financiële vergelijkingssite Independer: „Naar schatting zullen volgend jaar 15 tot 20 procent van de hypotheekhouders hun hypotheek moeten oversluiten. Dan heb je het al snel over een miljoen mensen.”

Voor honderdduizenden mensen geldt dus hetzelfde als voor de zoon van de boze vader uit de lezersbrief. Zij zullen er de komende tijd achter komen dat ze tot honderden euro’s per maand meer kwijt zijn voor een vernieuwde hypotheek op hetzelfde huis. NationaleHypotheekPas (NHP), een nieuwkomer op de hypotheekmarkt, becijferde dat „tienduizenden gezinnen” in grote financiële problemen zullen komen. Het aantal gedwongen verkopen zal stijgen „van 933 in 2007 tot enkele tienduizenden in de komende jaren”. NHP spreekt zelfs van ‘subprimehypotheken’, naar de Amerikaanse markt van hypotheken voor mensen met een slechte kredietwaardigheid.

Zo ver zal het niet komen, zegt woordvoerder Hans André de la Porte van de Vereniging Eigen Huis (VEH). Hij vindt dat hypotheekaanbieders niet moeten overdrijven. „De meeste mensen zijn in die vijf jaar meer gaan verdienen en zij zullen ook de hogere rente wel kunnen dragen. Momenteel daalt de rente weer licht, en de huizenprijzen stijgen nog.” Hij erkent wel dat veel hypotheeknemers de komende tijd voor een onaangename verrassing zullen komen te staan.

    • Egbert Kalse