Alleen deelnemen is niet genoeg

De gehandicapte zwemster Natalie du Toit eindigde vandaag in de eerste olympische zwemmarathon als zestiende, slechts twee plaatsen achter de Nederlandse Edith van Dijk.

Natalie du Toit Foto AFP South Africa's Natalie du Toit (C) prepares to compete in the Women's Swimming 10 km marathon final of the 2008 Beijing Olympic Games at the Shunyi Rowing and Canoeing Park in Beijing on August 20, 2008. AFP PHOTO / Manan VATSYAYANA AFP

Op een februariochtend 2001 wilde De Zuid-Afrikaanse Natalie du Toit na haar zwemtraining met haar scooter net vertrekken van het zwembad, toen ze op een kruising in Kaapstad werd geschept door een auto. Haar linkerbeen was zodanig verbrijzeld dat het moest worden afgezet. Ze was net zeventien geworden.

Vandaag ging haar grote droom in vervulling in het water van het Shunyi Olympic Park: Du Toit deed mee aan de eerste olympische zwemmarathon uit de geschiedenis, tien kilometer in open water. Ondanks haar handicap – ze zwemt zonder prothese – eindigde ze vanochtend op deze loodzware discipline als zestiende in een veld van 24 zwemsters, twee plaatsen achter meervoudig wereldkampioene Edith van Dijk.

„Ik heb mijn best gedaan”, zei Du Toit (24) nadat ze op de steiger haar kunstbeen onder had gedaan. „Ik ben niet tevreden over mijn klassering, maar ik kom in 2012 terug.”

Niet voor niets luidt haar motto: wees alles wat je wilt zijn. Voor Natalie du Toit betekent dat dat zij zwemster wil zijn, geen invalide zwemster. En alleen deelnemen aan de Spelen is niet genoeg. Ze wil winnen. Voor veel invalide sporters is ze een bron van inspiratie. Maar voor Du Toit zijn de Paralympics niet voldoende. „Ik heb altijd van de Olympische Spelen gedroomd. Ik heb nooit gedroomd dat ik mijn been zou verliezen bij een motorongeluk zodat ik aan de Paralympics mee kan doen”, zei ze eerder deze week.

Vergelijkingen dringen zich op met haar landgenoot Oscar Pistorius, rond wie eerder dit jaar veel rumoer ontstond. De hardloper mist beide onderbenen, maar hij wilde met lepelvormige protheses deelnemen aan de ‘gewone’ Spelen van Peking. De blade runner stond ter discussie omdat hij volgens critici voordeel zou kunnen halen uit zijn kunstbenen. Hij slaagde er echter niet in zich te kwalificeren.

Voordat het noodlot toesloeg, was Du Toit een van de grootste talenten van haar land. Op haar zestiende had ze zich bijna gekwalificeerd voor drie zwemnummers op de Spelen van Sydney (2000).

Zes maanden na de amputatie dook ze weer in het zwembad om te kijken wat er zou gebeuren. Met veel moeite zwom ze een baantje. „Geen schoolslag, want met één been draai je rondjes.”

Sterke armen had ze ook na het ongeluk nog, zo bleek. Ze paste haar zwemstijl aan haar lichaam aan, alleen al om de asymmetrie zoveel mogelijk tegen te gaan. Zo trekt haar rechtervoet een beetje naar binnen, zodat het min of meer als roer kan fungeren. De stomp van haar geamputeerde been drijft achter haar aan.

De oersterke Du Toit werd zo behendig dat ze mee ging doen aan zwemwedstrijden voor gehandicapten, maar dat niveau ontgroeide ze al snel. Ze baarde in 2002 opzien door als eerste invalide zwemster de finale te halen van de 800 meter vrije slag voor valide sporters, tijdens de Gemenebestspelen in Manchester. Ze werd uitgeroepen tot sportvrouw van het evenement.

Afgelopen voorjaar eindigde Du Toit in Sevilla op een voor onmogelijk gehouden vierde plaats op de tien kilometer tijdens de wereldkampioenschappen open water, waar Van Dijk als elfde eindigde. Daarmee voldeed Du Toit aan alle eisen voor ‘Peking’ en werd de eerste sportvrouw die zich ondanks een amputatie wist de kwalificeren voor de Spelen.

Du Toit is niet de eerste gehandicapte sporter die deelneemt aan de ‘gewone’ Spelen. In 1904 won de Amerikaanse turner George Eyser, hij had een houten been, drie gouden medailles op de Spelen van St. Louis.

Niemand in Peking durft uit te sluiten dat Du Toit in Londen een medaille zal winnen. Vanochtend finishte ze na twee uur en 49 seconden, iets meer dan een minuut achter winnares Larisa Iltsjenko. Du Toit, die tijdens de opening van de Spelen voor haar land de vlag droeg, wordt onder zwemmers al lang niet meer gezien als invalide sporter. „Ik vind dat zij een speciale medaille zou moeten krijgen”, zei Iltsjenko na de race. „Ik heb enorm veel respect voor haar. Dit is ongelooflijk zwaar. Alleen al naar haar kijken is inspirerend.”

Niet dat Iltsjenko langzamer zal zwemmen omdat haar tegenstandster een handicap heeft. Dat is wel het laatste wat Du Toit zou willen. Maar de Zuid-Afrikaanse heeft andere dingen aan haar hoofd. „Ik moet sneller worden”, zei ze vanochtend. „Dit was de eerste olympische marathon. Het zal steeds sneller gaan.”

    • Rob Schoof