‘Eten, Bidden, Beminnen’ van Elizabeth Gilbert

‘Eten, Bidden, Beminnen’ van Elizabeth Gilbert

Eigenlijk hadden de negen vrouwen in het televisieprogramma Ranking the Stars het te druk met het uitlachen van hun collega-celebrity Chazia Mourali (wegens gebrek aan zelfspot). Maar toen leek zich een magisch moment voor te doen: iemand noemde het boek Eten, Bidden, Beminnen en binnen de kortste keren bleken alle vrouwen dat gelezen te hebben, verslonden te hebben. En bekende Nederlanders zijn net gewone Nederlanders (of andersom): sinds begin deze maand is het boek van Elizabeth Gilbert (Cargo, 475 blz. € 12,50) het best verkochte boek van Nederland.

De titel is dan ook erg aantrekkelijk: als je de literatuur ziet als de voortzetting van de religie met andere middelen is eten, bidden en beminnen ook waar mijn leven om draait. Dat ‘mijn’ heb ik maar even gecursiveerd omdat de betrokkenheid bij het eigen leven het belangrijkste thema is van het boek. Elizabeth Gilbert vertelt hoe zij even na haar dertigste in een huwelijkscrisis belandde (eigenlijk een ‘help-van-iedereen-moet-ik-moeder-worden-maar-ik-wil-geen-baby-crisis’), de stem van God in zichzelf ontdekte en op reis ging om tot zichzelf te komen – naar Italië, India en Indonesië. Drie landen die beginnen met de I van ‘ik’ constateert Gilbert zelf in haar boek. Het is het soort ontwapenende zelfspot dat ongetwijfeld veel heeft bijgedragen aan het succes van Eten, bidden, beminnen.

Gilbert meldt vaak dat het haar om zichzelf te doen is: wanneer haar vrienden in de Indiase ashram haar voorhouden dat ze gewoon een control freak is die kwaad wordt als ze haar zin niet krijgt of wanneer ze bekent dat veel van haar meditatietijd opgaat aan het mingelen met andere spiritualiteitszoekers in India. Ook op andere niveaus (masturbatie, medicijnen, blaasontsteking) is ze open – net als in haar beschrijving van cultureel-financieel onbehagen in de omgang met een Indonesische vriendin.

Zo ontwijkt Gilbert veel van de valkuilen van het genre spiritueel reisverhaal. Daar staat tegenover dat Gilberts constante relativering van zichzelf óók op de zenuwen begint te werken: eerlijkheid en zelfspot kunnen op de lange duur een behaagzieke indruk wekken. Maar, eerlijk is eerlijk, de spirituele zoektocht van de moderne mens heeft heel veel veel slechtere boeken opgeleverd. Al waren die misschien wel beter vertaald: er is in Eten, Bidden, beminnen amper een zin te vinden waar het Engels niet doorheen schemert.

Arjen Fortuin

    • Arjen Fortuin