Ekster ‘ziet’ zichzelf in de spiegel

Eksters herkennen zichzelf in de spiegel. Dat was tot nog toe alleen bij mensapen, olifanten en dolfijnen gezien. Volgens onderzoekers is dit een „cruciale stap voor de ontwikkeling van zelfbewustzijn” van eksters. Het experiment verschijnt vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift PLoS Biology.

De spiegeltest laat zien dat een dier zijn spiegelbeeld niet interpreteert als een soortgenoot, maar als zichzelf. Het is de belangrijkste test in de gedragsbiologie om zelfbewustzijn bij dieren aan te tonen.

In het huidige experiment, uitgevoerd door Duitse universiteiten, kregen eksters een gekleurde sticker opgeplakt. Die zat onder de snavel, en konden zij dus alleen in de spiegel zien. Drie eksters, voorzien van een rode of gele stip, bekeken zich in de spiegel en klauwden of pikten naar de sticker. Twee van de drie haalden de sticker zelfs keer op keer weg, en besteedden er daarna geen aandacht meer aan. Twee andere eksters slaagden niet voor de test. Zij zagen hun spiegelbeeld enkel als een soortgenoot, die ze aanvielen of juist het hof maakten.

Primatologen zoals Frans de Waal hebben eerder betoogd dat het vermogen tot zelfbeschouwing dat de spiegeltest meet, de basis vormt voor ingewikkelde sociale verhoudingen. Dat zou verklaren waarom alleen intelligente en sociale dieren voor de spiegeltest slagen.

Vogels uit de kraaienfamilie kennen gecompliceerd groepsgedrag. Zo houden kauwen er vriendschappen op na die zij bekrachtigen door eten te delen. Eksters en gaaien houden in de gaten of soortgenoten toekijken wanneer ze ergens eten verstoppen, en roeken werken samen in tweetallen om eten te pakken te krijgen.

De klassieke proef met de spiegel is in 1970 uitgevonden door psycholoog Gordon Gallup. Hij smeerde bij vier chimpansees rode verf op hun oor en wenkbrauw. De apen inspecteerden zichzelf daarop in de spiegel en voelden aan hun vlekken.