De netwerksite als laboratorium

Profiel- en netwerksites als Facebook interesseren niet alleen adverteerders en privacy-watchers: ook wetenschappers gebruiken de site, om gedrag te verklaren of te voorspellen.

Een via Facebook georganiseerde protestactie aan de vooravond van de invoering van het rookverbod in Groot-Brittannië. (Foto AP) Revellers drink alcoholic drinks on a Circle line tube train in London, before the ban on drinking alcohol comes into force at midnight Saturday May 31, 2008. Hundreds of revellers took to the London underground to give drinking alcohol on the Tube a send-off to remember. An alcohol ban, announced earlier this month by new London Mayor Boris Johnson, comes into effect on the Tube, London buses, Docklands Light Railway and tram services across the capital. (AP Photo / Dominic Lipinski) ** UNITED KINGDOM OUT NO SALES NO ARCHIVE ** Associated Press

Er gaat haast geen dag voorbij zonder dat Facebook in het nieuws is – met goede berichten, maar ook veel slechte. De opmars van de profielensite, die inmiddels groter is dan concurrent MySpace, wekt bewondering. Maar de advertentiepraktijken, waarbij persoonsgegevens van leden te gelde worden gemaakt, roepen afschuw op.

Privacy is een heet hangijzer voor Facebook. Vrijdag werd bekend dat een groep Amerikaanse Facebookgebruikers een proces tegen de netwerksite heeft aangespannen vanwege het omstreden advertentiesysteem Beacon. De groep stelt dat Facebook en hun partners nog steeds toegang hebben tot gegevens van gebruikers die zonder toestemming zijn verzameld.

Het eind vorig jaar gelanceerde advertentiesysteem bood in zijn oorspronkelijke vorm onbeperkt toegang tot het gedrag en de persoonsgegevens van Facebookvrienden aan deelnemende adverteerders. Na privacyprotesten heeft Facebook Beacon aangepast.

In Groot-Brittannië onderzocht de privacywaakhond Information Commissioner’s Office of Facebook zich wel aan de Britse privacywetgeving houdt, toen het niet mogelijk bleek om een profiel definitief te verwijderen.

Maar wat er op Facebook gebeurt, interesseert niet alleen adverteerders en privacywatchers. De netwerksite en de contacten tussen gebruikers worden ook door verschillende wetenschappers onderzocht. En die zijn over het algemeen positief. Zo hebben wetenschappers aan de Michigan State University onderzoek gedaan naar de rol van Facebook bij het verwerven van sociaal kapitaal (het netwerk van mensen) onder studenten. Conclusie: behouden van banden met vrienden wordt gemakkelijker door sociale netwerken.

Een hoogleraar psychologie, online vooral bekend onder de naam B.J. Fogg, is gefascineerd door de vraag waarom Facebook erin slaagt gebruikers allerlei dingen te laten doen. Zijn vakgebied is ‘captology’, de wetenschap van het beïnvloeden van menselijk gedrag door technologie. Tijdens zijn goed bezochte collegereeks Psychology of Facebook ontleedt Fogg elke week een ander aspect van Facebook. De studenten van Fogg maken zelf ook programma’s voor Facebook om te onderzoeken wat gebruikers aantrekkelijk vinden aan het sociale netwerk.

Het idee van sociale netwerken laat ook de Amerikaanse presidentskandidaten niet onberoerd: Barack Obama heeft zijn site als profielsite ingericht, zodat aanhangers met elkaar in contact komen en bijeenkomsten kunnen organiseren.

Toch gaat het Facebook niet alleen voor de wind. Onlangs nog moest de piepjonge oprichter en bestuursvoorzitter Mark Zuckerberg (24) een schikking treffen met de gebroeders Winklevoss: de tweeling Cameron en Tyler, oprichters van de netwerksite ConnectU en succesvolle roeiers. Zij beweren al jaren dat het idee en de code voor Facebook van hen afkomstig is. De broers, die zaterdag de zesde plaats haalden in een roeifinale op de Olympische Spelen, hebben van Facebook enkele miljoenen in contant geld en aandelen gekregen.

Meer over Facebookstudie: www.bjfogg.com en captology.stanford.edu

    • Marie-José Klaver