Orthodoxe confrontatie

In de oorlog in Georgië staan niet alleen twee staten tegenover elkaar, of twee volken, maar ook twee kerken. De orthodoxen in Georgië en Rusland zijn echter broeders van elkaar, ze behoren tot hetzelfde christelijke huisgezin. Ze zijn zelfs een eeuwlang één kerk geweest.

Van de twee kerken heeft de Georgisch-orthodoxe de oudste papieren. Hij dateert uit de vierde eeuw. De meerderheid van Georgiërs rekent zich er nog altijd toe. De orthodoxe kerk van Rusland is veel jonger. De eerste Rus werd pas in het jaar 988 gedoopt: de later heilig verklaarde vorst Vladimir.

In het begin van de negentiende eeuw werd Georgië door Rusland geannexeerd. De Georgische kerk werd onder het gezag van de Russische geplaatst. Maar na de revolutie van 1917 verklaarden de Georgische bisschoppen hun kerk weer onafhankelijk. De bolsjewistische revolutie leidde tot vervolgingen, kerkgebouwen werden gesloten, honderden monniken kwamen om bij de zuiveringen. Pas in 1943 erkende de weer legale Russische kerk de zelfstandigheid van de Georgische kerk.

De laatste jaren verbeterden de betrekkingen tussen de kerken van Rusland en Georgië. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov probeerde daarvan gebruik te maken toen hij op 2 augustus, enkele dagen voor het begin van de strijd om Zuid-Ossetië, een felicitatie stuurde aan de Georgische kerkleider, patriarch Ilia, ter gelegenheid van diens naamdag. Hij prees Ilia’s liefde voor de orthodoxie en hij schreef: ‘Wij zijn er zeker van dat onze gezamenlijke geestelijke wortels, de vriendschappelijke betrekkingen en goed nabuurschap ertoe zullen bijdragen de huidige moeilijkheden te overwinnen.’

Ondanks de vijandelijkheden die volgden zijn de kerken niet totaal van elkaar vervreemd, zo bleek de afgelopen dagen. De patriarchen van de twee kerken noemden strijd tussen orthodoxe christenen onacceptabel. De Russisch-orthodoxe patriarch Aleksej: „Onder degenen die hun hand tegen elkaar opheffen zijn orthodoxe christenen. Orthodoxe volken, die door God worden opgeroepen in broederschap en liefde met elkaar te leven, staan tegenover elkaar.” De Georgische patriarch Ilia liet zich in dezelfde geest uit: „Wat ons het meeste zorgen maakt, is dat orthodoxe Russen orthodoxe Georgiërs bombarderen.” Beiden riepen op tot gebed om vrede. Zou het heil dan toch van de kerk komen?

    • Herman Amelink