Nederland mist bezieling voor organisatie van Spelen

De organisatie van de Olympische Spelen vraagt veel van de Nederlandse samenleving. Het noodzakelijke sociaal kapitaal ontbreekt, stelt Wouter van Cleef.

Nederland mist bezieling voor organisatie van Spelen. Illustraties Milo Milo

Vrijdag 8 augustus was burgemeester Job Cohen van Amsterdam aanwezig bij de opening van de Olympische Spelen in Peking. Zijn aanwezigheid was niet toevallig. Cohen wil de Olympische Spelen van 2028 naar Nederland halen en probeerde in Peking alvast te lobbyen bij IOC-leden zodat de keuze voor 2028 op Amsterdam valt. Zo hoopt Cohen de maatschappelijke samenhang te verstevigen en ondertussen een aantal grote infrastructurele projecten te voltooien. Het lijkt een sympathiek plan.

Acht jaar geleden was ik werkzaam bij de Olympische Spelen van Sydney (Australië). Met een vers vwo-diploma op zak vertrok ik met een volgepakte backpack naar Down Under om een jaar te werken en te reizen. In het mediadorp in Sydney kon ik aan de slag als afwasser. Geen glitter en glamour; maar ik verdiende wat en was dus dik tevreden. In mijn vrije uurtjes probeerde ik zoveel mogelijk de sfeer te proeven en de evenementen mee te maken. Aan die ervaringen dacht ik terug toe ik vorige week maandag luisterde naar Job Cohen die ik bij Knevel & Van Den Brink hoorde vertelde over zijn olympische ambities.

De organisatie van de Spelen vraagt een gigantische inspanning. Dat kan niet alleen gedragen worden door een welwillende overheid. Ook van de samenleving wordt het nodige gevraagd.

Ik herinner me nog hoe ik in een bus aan de praat raakte met twee Australische duikinstructeurs. De een sprak redelijk Koreaans en de ander werkte veel met Spaanstalige toeristen. Toen het organiserend comité van ‘Sydney 2000’ een oproep deed aan mensen met kennis van een bijzondere taal, aarzelden zij niet. Voor de twee weken die de Olympische Spelen duurden, namen ze vrijaf om zich vrijwillig in te zetten bij de begeleiding van sporters, journalisten en toeschouwers.

Op mijn vraag hoe het zat met een onkostenvergoeding kreeg ik met een daverende lach te horen dat ik een echte Nederlander was. „Het is toch prachtig je zo te kunnen inzetten voor je land? Ik wil er niet eens voor betaald worden.” Ik zou nog veel vrijwilligers uit alle hoeken van Australië tegenkomen die allerlei hand- en spandiensten verleenden en absoluut onmisbaar waren. Is eenzelfde bezieling en commitment van Nederlanders te verwachten? Ik heb daarover mijn twijfels.

Niet alleen aan de samenleving stelt de organisatie van de Olympische Spelen grote eisen, ook een daadkrachtig bestuur is van groot belang. Zowel in Australië als in Groot-Brittannië (Londen 2012) zijn daarom speciale ministers van Olympische Zaken aangesteld. In vrij korte tijd moet een groot aantal infrastructurele projecten worden gerealiseerd; wegen moeten worden aangelegd, stadions moeten worden gebouwd.

In China levert dat geen problemen op; inspraak- en bezwaarprocedures zijn op z’n zachtst gezegd van ondergeschikt belang. Maar, ook in Australië kwam er kritiek van juristen op de buitengewone bevoegdheden die het organiserend comité kreeg toegewezen om projecten tijdig af te krijgen. In Nederland – waar veel grote ruimtelijke projecten te maken krijgen met langdurige aanvraag- en bezwaarprocedures – zou een lichaam met uitgebreide bevoegdheden snel een politiek-bestuurlijk anachronisme worden. Bovendien valt te bezien of rechters en publiek jarenlang een institutie met vergaande bevoegdheden accepteren.

De Spelen zijn een prachtig evenement, ik ben blij dat ik het ooit van nabij heb meegemaakt. Cohen verwacht dat de maatschappelijke samenhang een sterke impuls krijgt van een olympiade in Amsterdam. Maar zijn Nederlanders wel bereid om in groten getale vrijwillig de schouders te zetten onder zo’n reusachtige onderneming?

Als de Spelen naar Amsterdam komen, hoop ik dat Cohen gelijk krijgt en men zich massaal achter de organisatie schaart. Niettemin lijkt het me een te zwaarwegende kwestie om een gokje te wagen in de hoop dat de samenleving zich en masse voor de Spelen inzet.

Ik vrees dat in Nederland het benodigde sociaal kapitaal ontbreekt.

Wouter van Cleef is politicoloog. Hij werkte als afwasser tijdens de Olympische Spelen en Paralympics van Sydney 2000.

    • Wouter van Cleef