Middelmatige ‘Kunst’ brengt zwakke punten aan het licht

Theater Kunst van Yasmina Reza, door Suburbia. Gezien 16/8, Landgoed De Kemphaan bij Almere. Aldaar t/m 13 sept. Info: (036) 8448148 of www.theatergroepsuburbia.nl.

Het blijft een geniaal uitgangspunt: in het toneelstuk Kunst (1940) van Yasmina Reza koopt een niet onbemiddelde arts een monochroom wit schilderij van honderdduizend euro. Zijn beste vriend is hier zo ontdaan van dat hun vriendschap zwaar averij oploopt. Een derde vriend – de gemoedelijke, bemiddelende – krijgt en passant ook zoveel klappen dat voor het voortbestaan van deze eens zo warme mannenvriendschap moet worden gevreesd. Geniaal is ook de uitwerking: op het witte schilderij wordt van alles geprojecteerd. Wat gebeurt er met een langlopende vriendschap als de vrienden veranderen? Of nog erger: als hun rol in de vriendschap verandert? Kan een vriendschap alleen lang duren als je van alles verzwijgt, opdat ze op een misverstand kan voortbestaan?

Kunst (Art) van Yasmina Reza is een wereldhit. In Nederland alleen al werden vijf verschillende versies gespeeld. Albert Lubbers was in 1995 de eerste die het stuk hier regisseerde. Nu maakt hij een nieuwe versie bij zijn eigen Almeerse gezelschap Suburbia, gespeeld in een witte tent op het landgoed De Kemphaan. Later dit seizoen regisseert Lubbers een nieuw stuk van Reza, De god van de slachting.

Bij een middelmatige opvoering zoals die van Suburbia – met Wouter van Lierde, Mathias Sercu en Michiel Nooter – komen ineens de zwakke plekken van deze wereldhit aan het licht. Overbodig zijn bijvoorbeeld de uitleggerige terzijdes die de spelers rechtstreeks tot het publiek richten.

Maar erger is het driedubbele einde, in deze versie zo onduidelijk geënsceneerd dat het publiek bij de première te vroeg begon te klappen, tot twee keer toe. Het is ook een slap einde. De Française Reza schreef een komedie in de Anglo-Amerikaanse traditie: de vrienden zeggen verschrikkelijke dingen tegen elkaar en het wordt alleen maar erger en erger, maar toch besluit ze plots met een happy end. Waarom niet gewoon eindigen met de catastrofe? Maar ja, wie gaat er aan een wereldhit sleutelen?