Erfenis Musharraf

De voormalige soldaat Pervez Musharraf heeft het er niet op aan laten aankomen. Net op tijd heeft hij zich neergelegd bij het onvermijdelijke lot dat hij via een ‘impeachment’ zou worden onttroond als hij geen eieren voor zijn geld zou kiezen. Het leger leek hem niet meer te zullen steunen bij een machtsgreep. Onder leiding van de nieuwe bevelhebber Ashfaq Kayani is de krijgsmacht bezig zichzelf weer te presenteren als professioneel militair apparaat en het eigen geschonden imago te depolitiseren.

Al met al heeft generaal Musharraf, die negen jaar geleden via een militaire staatsgreep aan de macht kwam, zijn burgerbestaan nog geen negen maanden volgehouden. Eind november trad hij al terug als legerleider, in de hoop het getormenteerde land als civiel president te kunnen blijven leiden.

Het mocht niet baten. Vanaf het moment dat Musharraf eerder vorig jaar hogere rechters had ontslagen en daarmee een storm van straatprotest van advocaten en magistraten had ontketend, moest hij op twee fronten een politieke strijd leveren. Aan de ene kant werd hij belaagd door de toga’s in het Zuiden, waar de burgerij zich wil spiegelen aan Angelsaksische rechtsstatelijkheid. Aan de andere kant was hij niet in staat om de sluipende opmars van Talibaan-achtige macht in het Noorden in te dammen. In de tussentijd werd hij bij parlementsverkiezingen medio februari verslagen door de twee oppositiepartijen, die voor de gelegenheid de handen ineensloegen. Hij faalde dus als militair én als politicus.

Maar met zijn vertrek is Pakistan niet uit te zorgen. De huidige regeringscoalitie, die wordt gedragen door de Volkspartij van wijlen Benazir Bhutto en de Moslim Liga van ex-premier Nawaz Sharif, is het vanaf het begin eigenlijk maar over een ding eens geweest: het vertrek van Musharraf. Nu ligt de weg naar een breuk tussen beide weer open.

Pakistan kan zich zo’n voortdurende politieke machtsstrijd niet veroorloven. Economisch loopt het land langs de rand van een crisis. Terwijl buurland en nucleaire rivaal India een ongekende bloei doormaakt, kampt Pakistan met toenemende tekorten op de handelsbalans. Militair dreigt het zelfs aan soevereiniteit in te boeten. De oorlog in Afghanistan heeft de territoriale grenzen van het land structureel overschreden. De geheime dienst Inter-Services Intelligence speelt daarbij, zacht uitgedrukt, een dubbelzinnige rol.

Het einde van Musharraf plaatst ook de VS voor een probleem. De generaal presenteerde zich sinds ‘9/11’ als een toegewijde bondgenoot, al kon hij die positie in de praktijk steeds minder waarmaken. Hoewel minister Rice van Buitenlandse Zaken vanmorgen benadrukte dat zijn afscheid een binnenlandse kwestie is, moet Washington zich terdege zorgen maken over de staat die Musharraf achterlaat. In de ‘war on terror’ is Pakistan een wankelende frontstaat geworden. De huidige regering van het land is te zwak en te verdeeld om daarin snel verandering te brengen. Pakistan is daardoor een risico voor de rest van de wereld aan te worden.