Neuroporno

Boksen is geen sport, maar primitieve agressie. Pleidooi voor een boksverbod.

Het zien van agressie roept agressief gedrag op. Terecht worden er dus maatregelen getroffen tegen extreem agressieve computerspelletjes. Maar het is daarom dus niet logisch dat sommige vormen van primitieve agressie, zoals boksen, nog steeds toegestaan zijn. Op de televisie wordt open en bloot getoond hoe de ene bokser de hersenen van de ander voorgoed kapot slaat, en er is niemand die zich daar druk over lijkt te maken. Met ophitsend gejuich op de achtergrond wordt, in close-up en met de nodige herhalingen, het ontstaan van de neurologische schade in detail getoond: een waggelende gang, spraakstoornissen, ogen die heen en weer schieten, zo nu en dan een klassieke epileptische aanval, het gestoorde bewustzijn bij een knock-down, de bewusteloosheid van een knock-out, soms een coma en de dood. Een ware cursus neurologie.

Er zijn, onder supervisie van de verschillende boksbonden, sinds de Tweede Wereldoorlog zo’n vierhonderd boksers doodgeslagen. Wonderlijk dat de walgelijkste voorbeelden van deze ‘neuropornografie’ op de tv zichtbaar zijn, soms zelfs op tijden dat onze kwetsbare kinderzieltjes nog niet naar bed hoeven. Nog veel vaker voorkomend dan de acute hersenschade is de schade die bij boksen op den duur door herhaalde klappen op het hoofd optreedt. In 1928 werd de term punch-drunk geïntroduceerd voor boksers die waggelend op hun benen stonden, langzaam bewogen, gedragsstoornissen vertoonden en een wisselende mate van dementie of Parkinson hadden. Vervolgens werd er gesproken van dementia pugalistica en nu wordt er de neutrale term ‘chronische traumatische hersenschade’ voor gebruikt, die bij 40 tot 80 procent van de profboksers aanwezig is. Parkinsonisme komt bij 17 procent van de profboksers voor. Mohammed Ali, de kampioen van weleer, zowel in het boksen als in snelheid van spreken, is verworden tot een schuifelende Parkinsonpatiënt met maskergelaat die met moeite een zinnetje kan uitbrengen.

Als boksen karaktervormend is, zit het karakter niet in de hersenen, want daar wordt slechts afbraak waargenomen. Vele hersengebieden worden kleiner door celverlies, vezelbanen zijn verscheurd en missen hun isolerende myelinelaag en onder de microscoop zie je de typische Alzheimer- en Parkinson-veranderingen. Als boksers acuut overlijden, is het meestal aan bloedingen in en om de hersenen. Bij een knock-out worden de hersenen met grote kracht het achterhoofdsgat in geslagen, met mogelijke funeste gevolgen voor de vitale functies van de hersenstam, zoals de ademhaling, temperatuurregulatie of hartritme. Tevens worden de hypothalamus en hypofyse kapotgeslagen, wat bij de helft van hen leidt tot een gebrek aan hormonen. Bij amateurboksers eindigt, ondanks de hoofdkap, één op de acht gevechten in een hersenschudding. Het is onbegrijpelijk dat er een discussie gaande is over de vraag of je de hersenschade bij boksers die genetisch gevoeliger zijn voor een hersentrauma, beter zou moeten volgen met psychometrische testen. Als je dan een verandering vindt, ben je te laat.

In Zweden, Noorwegen, IJsland, Noord-Korea en Cuba is er sinds enkele decennia een verbod op profboksen van kracht. In Noorwegen zijn sinds 2001 zelfs alle vechtsporten verboden waarbij een knock-out kan plaatsvinden. In andere landen hebben medici gepleit voor een boksverbod. Als je hierover begint, krijg je te horen dat boksers dit toch vrijwillig doen, waarbij vergeten wordt dat het in Nederland al eeuwen verboden is om te duelleren. Je zou je natuurlijk kunnen afvragen of een zekere mate van dementie niet reeds bestond op het moment dat er voor deze barbaarse vorm van sport gekozen werd, maar dit is een argument te meer om hen tegen zichzelf te beschermen en nu eindelijk dit genante overblijfsel uit ons primitieve evolutionaire verleden te verbieden.

Dat hebben we via de Gezondheidsraad geprobeerd. In november 2003 stuurde deze zo’n advies naar de regering, die het tot nu toe naast zich heeft neergelegd. Als deze regering ons echt met de beste bedoelingen tracht te behoeden voor alles wat ongezond, vies en voos is, dan ligt hier een gouden kans voor de ministers Plasterk of Klink en Rouvoet om de agressie in onze maatschappij wat in te dammen, ziekte te voorkomen en Nederland te laten behoren tot de beschaafde wereld.

Dick Swaab

De auteur is hoogleraar in de neurobiologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is verbonden aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen. Reacties en vragen kunt u sturen naar zbrieven@nrc.nl
    • Dick Swaab