De lezer schrijft over opinie in nieuws en over datelines

In de krant van 12 augustus stonden twee artikelen van correspondent Freek Staps; één met als dateline ‘New York, 12 aug.’ en één met ‘Birmingham, 12 aug.’. Birmingham (in Alabama) en New York liggen zo ver uit elkaar dat het niet waarschijnlijk is dat beide artikelen daadwerkelijk op dezelfde dag in genoemde plaatsen geschreven zijn. Ik ben daarom benieuwd naar het beleid met betrekking tot de dateline. Een dateline wekt bepaalde suggesties die in dit geval niet waargemaakt (kunnen) worden.

Hans-Peter Lassche

Utrecht

In een artikel op de buitenlandpagina (06.08.08) worden feiten met opinie vermengd. Er wordt bericht dat Afghaanse parlementariërs ‘de Talibaan’ zouden steunen, vermengd met de politieke opvatting dat zulks een ‘misstand’ zou zijn. Deze vermenging – onaanvaardbaar in een kwaliteitskrant – heeft volgens mij veel te maken met het vermoedelijk soms enigszins gemakszuchtig overnemen van persberichten van grote (vaak Amerikaanse) persbureaus zoals AP, Reuters, BBC.

De krant antwoordt

1 Een dateline wekt bepaalde verwachtingen, inderdaad, maar welke precies? In elk geval deze: dat het verhaal van de journalist zich afspeelt op de plaats die in de dateline wordt genoemd en die hij, als het om een reportage gaat, heeft bezocht. Dat was bij de stukken van Freek Staps ook zo, in beide gevallen. In het ene stuk beschrijft hij de bijna-failliete boedel van een gemeente in de staat Alabama, waar hij heen reisde en ter plaatse onderzoek verrichtte. Het andere gaat over het wel en wee van een Amerikaanse boekenclub, en is geschreven vanuit zijn vaste standplaats, New York.

Nu zijn wij nog niet zo ver dat onze correspondenten de gave der bilocatie hebben, en de lezer heeft dus gelijk: Freek Staps heeft deze stukken inderdaad niet op dezelfde dag in verschillende plaatsen geschreven. Hier ‘wreekt’ zich het tweede element van de dateline, de datum. De functie daarvan is niet per se een aanduiding van de dag waarop het stuk is geschreven (hoewel dat doorgaans wel het geval is), maar van de editie van de krant waarin het artikel is opgenomen. Het heeft dus betrekking op de publicatiedatum. Dat was (en is) mede nuttig voor lezers die stukken uitknippen en archiveren. Zo kan het gebeuren dat soms - we streven ernaar het zoveel mogelijk te voorkomen - van één auteur op dezelfde dag twee stukken verschijnen met verschillende plaatsaanduidingen.

In het bericht over Afghanistan (‘Parlementariërs steunen Talibaan’), afkomstig van de Associated Press, wordt gesproken over steun van parlementsleden aan de Talibaan als een ‘misstand’. Is dat een opinie? Complicatie daarbij is dat ‘Talibaan’ een begrip is met een gemengde inhoud: de ideologische, moslimfundamentalistische organisatie die Afghanistan lange tijd heeft overheerst, heeft zich vermengd met lokale milities, terroristen en bandieten. In dit bericht ging het om steun van volksvertegenwoordigers (overigens voor een groot deel zelf krijgsheren) aan dit amalgaam van opstandelingen en outlaws. Steun aan hun geweld en drugshandel valt buiten het Afghaanse en het internationale recht, vandaar de (naar ik aanneem feitelijk bedoelde) aanduiding ‘misstand’ van het persbureau voor deze praktijk.

    • Albert Appelo Groningen
    • Sjoerd de Jong Plv