Amerikanen zijn gouvernantes Georgische regering

Amerika houdt zijn nauwe banden met Georgië warm via militaire en politieke hulp. Gisteren moest het zware druk uitoefenen op president Saakasjvili.

De kauwgom kauwende vrouw met parelketting strijkt haar roze mantelpak glad in de hitte. Ze staat bij het hek van het presidentiële paleis in aanbouw van Michail Saakasjvili. Is ze Amerikaanse? Nee, maar ze spreekt wel vloeiend Amerikaans en is de baas bij dit hek. Kan ze vertellen hoe laat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rice aankomt? „Dat mag ik niet zeggen”, antwoordt ze. Twee veiligheidsagenten kijken argwanend toe.

Een kwartier later klinkt getoeter van politiewagens. Een konvooi van SUV’s komt aanrijden door de sloppenwijk waar Saakasjvili’s megalomane paleis staat. Rice zit waarschijnlijk in de tweede, geblindeerde SUV, samen met de Georgische president. Daarna volgen SUV’s met CIA-agenten, zwaarbewapende Georgische lijfwachten, Witte Huis-correspondenten, stafmedewerkers. Het is twee uur ’s middags. De onderhandelingen over het verdrag voor een staakt-het-vuren kunnen beginnen.

Georgië is nog altijd Amerika’s love baby. Grotendeels uit Amerikaans eigenbelang, omdat het land een westers bruggenhoofd is voor het geval het tot een oorlog met Iran komt. Om die liefde te koesteren zijn de VS de gouvernantes van de Georgische regering. Overal zijn Amerikaanse adviseurs aanwezig, tot in de veiligheidsraad van Saakasjvili.

Het paleis met zijn glazen koepel ligt aan een plein dat uitkijkt op krotwoningen. Het is een betonnen skelet, aangekleed met een enorm doek waarop zuilen en ramen zijn geschilderd. Achter de katheder wisselen Amerikaanse vlaggen de Georgische af. De Georgische hebben een rouwlint.

Bij de ingang van het stafgebouw maakt een Amerikaanse diplomaat een praatje met een paar Amerikaanse veiligheidsagenten. Gevraagd hoe groot de staf op zijn ambassade is, zegt hij dat hij dat niet mag zeggen. „Misschien kan onze perswoordvoerster die vraag beantwoorden”, zegt hij. De perswoordvoerster: „De staf is inderdaad behoorlijk groot, maar telt veel lokaal personeel.” Op de vraag of de omvang van het enorme ambassadegebouw niet wat buitenproportioneel is voor zo’n klein land als Georgië, weigert ze antwoord te geven.

Drie uur later dan aangekondigd verschijnen Condoleezza Rice en Michail Saakasjvili. Vermoeid en met ergernis op hun gezicht. „De onderhandelingen verliepen moeizaam”, zegt een hoge EU-diplomaat. „Saakasjvili weigerde allerlei onderdelen van het verdrag te accepteren. Maar Rice heeft hem zover gekregen het te ondertekenen.”

Als eerste spreekt Saakasjvili. Hij geeft het Westen een veeg uit de pan, de NAVO voorop, omdat die hem in april op de top in Boekarest niet als lid heeft toegelaten. „Ik heb de westerse leiders gewaarschuwd voor wat er zou gebeuren als ze ons niet zouden toelaten, maar ze wilden niet luisteren”, zegt hij geëmotioneerd. Hij geeft Rusland de schuld van het conflict, terwijl inmiddels duidelijk is dat Georgië vorige week donderdagnacht met schieten is begonnen, nadat het zich door Rusland heeft laten provoceren.

De Amerikaanse speciale gezant voor Georgië, Matthew Bryza, luistert met een pijnlijke grimas op zijn gezicht naar Saakasjvili’s verwijten. Hij fleurt op als Rice even later zegt waar haar bezoek allemaal om draait: de terugtrekking van de Russische troepen van Georgisch grondgebied. „Nu het verdrag door beide partijen is ondertekend, moet dit onmiddellijk gebeuren”, zegt ze. Daarna belooft ze Georgië de eeuwige Amerikaanse bescherming en roept ze op tot een snelle stationering van een internationale vredesmacht in het crisisgebied. Dan belooft ze dat de VS de Georgische economie zullen helpen opbouwen en ervoor zullen zorgen dat buitenlandse investeerders terugkeren.

Het land moet zo snel mogelijk weer functioneren. „Ook vanwege de pijpleiding Bakoe-Tbilisi-Ceyhan”, zegt een hoge EU-diplomaat. „Die is niet voor niets door de Russen gebombardeerd.”

Op het Roestavi-vliegveld is dan al een nieuwe Amerikaanse hulpvlucht geland. Het zijn er nu twee per dag. Hun komst is met veel mysterie omhuld. De woordvoerster van het vliegveld wil niet zeggen waar de toestellen staan. „Dat is geheim”, zegt ze.

Vanaf het vliegveld loopt de 25 kilometer lange President George W. Bushstraat naar Tbilisi. „Gebouwd onder Brezjnev”, zegt Ashoti Davitjan (50 jaar). Hij verheugt zich op de aanwezigheid van de belangrijke Amerikanen in zijn stad. „Ze zullen ons toch wel militaire hulp geven tegen de Russen?” Als hij hoort dat dit hoogstwaarschijnlijk niet zal gebeuren, steekt hij een nieuwe sigaret op en kijkt bedenkelijk voor zich uit.