Al het grind is weggehaald, gewassen en teruggestort

De Amsterdamse metrolijn was na dertig jaar hard aan een opknapbeurt toe. De renovatie heeft zeven weken geduurd en is nu zo goed als voltooid. „Alles was versleten of vies.”

Enkele honderden spoorwegwerkers hebben de afgelopen zeven weken de Amsterdamse metrolijn van drieënhalve kilometer opgeknapt. De renovatie kostte 50 miljoen euro. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Metrotunnel tussen Amsterdam Centraal en Nieuwmarkt gaat na enkele maanden sluiting wegens renovatie na het weekend open Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 15=08-2008 Boyer, Maurice

In een film zou dit het begin zijn van een bloedstollende scène. Een volkomen verlaten metroperron, muren vol sombere graffiti, en dan plotseling een geluid dat de stilte doorbreekt. Het snerpende geluid van iets dat over de rails schuurt, van een onbekend voertuig dat steeds dichterbij komt.

In werkelijkheid oogt het ondergrondse metrostation bij Amsterdam Centraal op deze vrijdagmiddag vriendelijk. Bouwmanager Herman Hendriks wandelt soepel over de dwarsliggers van het spoor en vertelt honderduit over het wassen van grind, wisselstroom die gelijkstroom wordt en roestige doch splinternieuwe rails. Het voertuig blijkt een trolley met twee spoorwegwerkers die op weg naar een klusje wat spelen als twee jongens met een duwwagen.

Enkele honderden spoorwegwerkers hebben de afgelopen zeven weken de Amsterdamse metrolijn van drieënhalve kilometer opgeknapt. Nu is de renovatie, die ongeveer 50 miljoen euro heeft gekost, nagenoeg voltooid. Morgen beginnen de testritten in de metro. „Dat wordt meer stilstaan dan rijden”, zegt Hendriks, „want alles wordt grondig bekeken.” Gisteren maakte de gemeente Amsterdam bekend dat de testen een week zullen duren en dat de metro niet volgens plan maandag kan rijden.

De opknapbeurt van de metrolijn, die in 1977 in gebruik werd genomen, was hard nodig. „Na dertig jaar was alles gewoon versleten of vies”, vertelt Hendriks. Hij wijst op het zestig centimeter dikke grindbed onder de rails, dat alle tinten grijs vertoont: „Het grind was heel smerig, onder meer door olielekkage, helemaal bruin.” Het grind – in totaal 18.000 ton – is weggehaald, gewassen in een zeef en teruggestort.

De houten dwarsliggers zijn vervangen door betonnen liggers en de rails, de stroomrail, en de kabels en detectielussen zijn helemaal nieuw. Alleen de muren langs het spoor detoneren. De blauwe geschilderde balken horen grillige patronen te vormen achter een langs schietend metroraam. De kunstwerken zijn echter overwoekerd met graffiti. Hendriks: „De graffiti halen we alleen weg uit de stations. Hier zit het er na een nacht toch weer op.”

Voorbij de perrons, in de richting van station Nieuwmarkt, wijst Hendriks op vier wissels. „Dit is de plek waar de metro ontspoorde.” Toen hier in april van dit jaar een treinstel uit de rails liep, duurde het een uur voordat de passagiers eruit konden. De kwaliteit van de wisselbesturing is nu verbeterd, legt Hendriks uit. „Maar die ingreep bij de wissels was al voor dit incident gepland.”

De echte wake up call was in 2000 de treinramp in de tunnel bij het Oostenrijkse Kaprun. „Toen zijn we ons veel meer bewust geworden van de mogelijke gevaren in metrotunnels”, zegt Hendriks. Bij de renovatie is dan ook de veiligheid vergroot. Het meest opvallend is een snoer met groene lampjes die verspringen en zo de vluchtroute markeren.

Over het plafond loopt nu een dikke zwarte kabel, waarover de hulpdiensten met elkaar kunnen communiceren. Langs de muur loopt een dikke waterleiding met aansluitpunten voor de brandweer. Door de hele tunnel loopt een ontsporingrails, die voorkomt dat een metro bij een ontsporing een zijwaartse beweging maakt. De vluchtpaden zijn zo veel mogelijk verhoogd. Hendriks: „Op sommige plekken zijn de paden volgens de regels te smal, maar verbreden is onmogelijk.”

De komende jaren wordt de veiligheid van de stations vergroot door verbetering van de ventilatie. „Bij een brand wordt dan de rook naar beneden geblazen, zodat reizigers veilig naar boven kunnen vluchten”, vertelt Hendriks. De metro hoeft dan hooguit enkele dagen worden stilgelegd.

    • Karel Berkhout